Page 272 - ตำราโบราณคดีอินเดีย

โบราณคดีอินเดีย | 264

2. ศิลปะสมัยต้นประวัติศาสตร์หรือศิลปะอินเดียสมัยโบราณ
3. ศิลปะอินเดียสมัยที่ 2 ได้แก่ ศิลปะคันธาระ มถุรา และอมราวดี

4. ศิลปะอินเดียสมัยที่ 3 ได้แก่ ศิลปะสมัยคุปตะ ศิลปะสมัยหลังคุปตะ และศิลปะสมัย
ปาละ-เสนะ

5. ศิลปะอินเดียสมัยที่ 4 หลัง พ.ศ. 1550 ลงมา

อารย รร ่ ่น้ํา ิน (Indus Civilization) ( ระ าณ 3,000-2,000 ก่อนคริ ตกา )

จากหลักฐานโบราณคดีในแหล่งโบราณคดีสําคัญ ๆ ในอารยธรรมลุ่มแม่น้ําสินธุ
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง 2 แหล่งใหญ่ คือ โมเหนโจ-ดาโร (สถานที่ของคนตาย) ในแคว้นสินธุ์ และฮารัปปา

ในแคว้นปัญจาบใต้ (Southern Punjab) สะท้อนให้เห็นลักษณะศิลปกรรมในช่วงเวลาดังกล่าวอย่าง
5
คร่าว ๆ ได้ดังนี้
ก. า ตยกรร ในอารยธรรมลุ่มแม่น้ําสินธุไม่ค่อยมีคุณค่าทางศิลปะ แม้จะมี

การวางผังเมืองเป็นอย่างดี สิ่งก่อสร้างในเมืองทั้งสองส่วนใหญ่สร้างด้วยอิฐเผาไฟ ขนาดของอิฐใหญ่
กว่าอิฐในปัจจุบัน การก่ออิฐใช้ดินฉาบด้วยระบบที่เรียกว่า “English bond” อาคารส่วนใหญ่มีความ

สูง 2 ชั้นหรือมากกว่านั้น ส่วนประกอบส่วนใหญ่ของชั้นบนมักเป็นไม้ หลังคาเรียบ ประกอบด้วยคาน
6
ไม้ขนาดใหญ่คลุมด้วยแผ่นไม้และป ดทับด้วยดิน
ข. ระติ ากรร มีทั้งที่ทําด้วยศิลาและดินเผา ส่วนใหญ่มีขนาดเล็กและ มือ

หยาบ เช่น ประติมากรรมสตรีดินเผา ซึ่งเชื่อกันว่าอาจเป็นรูปเคารพของเทพี (mother goddess)
และตุ กตาดินเผารูปสัตว์ เป็นต้น มีเพียงส่วนน้อยที่มี มือประณีตและมีลักษณะโดดเด่น เช่น

ประติมากรรมรูปชายมีเครา (นักบวช) และประติมากรรมรูปบุรุษ-สตรีบางชิ้นที่ทําจากศิลา ซึ่งอาจ

เป็นของที่ได้รับอิทธิพลหรือมาจากที่อื่น ?
ค. าชนะดินเ าในอารย รร ิน มีลักษณะเป็นเอกลักษณ์ คือ เขียนสีดําบน

พื้นแดง ลวดลายที่ปราก บนภาชนะไม่ว่าจะเป็นภาพสัตว์ ต้นไม้ หรือลายเรขาคณิต สะท้อนให้เห็น
ถึงแนวคิดและ มือทางศิลปะ ตลอดจนคติความเชื่อ ที่มีพัฒนาการตั้งแต่ช่วงต้นจนถึงช่วงเจริญสูงสุด

ได้อย่างชัดเจน

ง. ตรา ระทับ เป็นหลักฐานโบราณคดีอีกประเภทหนึ่ง ที่สามารถถ่ายทอด
ความสามารถทางศิลปะของผู้คนในอารยธรรมลุ่มแม่น้ําสินธุได้เป็นอย่างดี โดยเฉพาะอย่างยิ่งภาพ

สัตว์ที่มีทั้งลักษณะเหมือนจริง และภาพสัตว์ตามจินตนาการ

5
ดูเพิ่มเติมในบทที่ 4
6 Brown, Percy, Indian Architecture (Buddhist and Hindu Periods) (Bombay: K.L.Bhargava &Co., 1965), p.1.