Page 401 - ตำราโบราณคดีอินเดีย

โบราณคดีอินเดีย | 393

ส่วนบนของห้องบูชา (ครรภคฤหะ) เป็นหลังคาโค้งสูงทรงป รามิดหรือสอบเข้า เรียกว่า
ิขร (Sikhara) หมายถึง หอ หรือยอด ทั้งหมดนี้อยู่ในลานรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า ในบางแห่งจะมีการ

สร้างแถวของคูหาอยู่ในลานสี่เหลี่ยมผืนผ้าล้อมรอบเทวาลัยประธาน คูหาเหล่านี้จะหันหน้าเข้าสู่
80
เทวาลัยประธาน และอาจมีแท่นบูชา (shrine) ขนาดเล็กตั้งบนฐานสูง
ที่ด้านหน้าของครรภคฤหะ หรืออันตะราละ หรือมณฑป มักมี วัช- ตั ะ

(dhvajastambha) (เ า ง) เสานี้เป็นสัญลักษณ์ของมหาจักรพรรดิ ที่ยอดเสาประดับด้วย ั ฉนา
(lanchana – เครื่องแสดงยศศักดิ์) คือสัญลักษณ์ที่ทําด้วยทองแดงหรือทองเหลือง ในลักษณะคล้ายธง

ลัญฉนานี้มีลักษณะแตกต่างกันไปแล้วแต่เทพที่เป็นประธานของเทวาลัย ภาพที่ปราก บนลัญฉนา
แตกต่างไปตามพาหนะของเทพ เช่น เทวาลัยของ พระศิวะจะเป็นรูปโคนนทิ เทวาลัยของเทพี (ทุรคา)

81
เป็นรูปสิงโต เทวาลัยพระวิษณุเป็นรูปครุฑ เป็นต้น
ี ะ (balipitha) แท่นสําหรับวางเครื่องเซ่นสังเวย ประกอบด้วยดอกบัวหรือ

รอยเท้าของเทพเจ้า มักปราก อยู่ด้านข้างธวัช-สตัมภะ พลีป ฐะนี้เป็นรูปแบบที่พัฒนามาจาก ยูป-

สตัมภะ (เสาที่ใช้ผูกสัตว์เพื่อบูชายัญ) และพลีป ฐะในสมัยพระเวท (ภาพที่ 8.152)

า ที 8.152 (บน) – ี ะ (Balipitha)
( ่าง ้าย) – วัช- ตั ะ (Dhavajastambha)

( ่างขวา) – ที - ตั ะ (Dipastambha)

ที า: (Harshananda, 52)

80 Basham : pp.357-358.
81 Harshananda : pp.21-22.