Page 402 - ตำราโบราณคดีอินเดีย
P. 402
โบราณคดีอินเดีย | 394
ต้นกําเนิดของ วัช- ตั ะ
เราจะเห็นได้ว่าที่หน้าทางเข้าของสถูปแถบอานธระประเทศ จะมีเสาเดี่ยวปราก อยู่ไม่ด้าน
ใดก็ด้านหนึ่ง บนยอดเสาเหล่านี้จะประดับด้วยสัญลักษณ์ในพุทธศาสนา เช่น จักร หรือ สถูป ลักษณะนี้
ปราก ในสถูปจําลองจากนาคารชุนโกณฑะ การสร้างเสาโดด ๆ ไว้หน้าสถานที่ศักดิ์สิทธิ์นั้นเป็น
วัฒนธรรมโบราณที่พบได้เสมอ ไม่เฉพาะในอินเดีย แต่ยังพบในที่อื่น ๆ ของโลกด้วย เช่น อียิปต์
ส่วนในอินเดียนั้นพบได้ในตัวอย่างของเสาพระเจ้าอโศก ที่มีหัวเสารูปสิงโต ที่อยู่ด้านใต้ของสถูปสาญจี
หมายเลข 1 หรือเสาครุฑของเฮลิโอโดรัสที่เบสนาคาร์ หรือเสาที่หน้าถ้ําการ์ลี เป็นต้น ลักษณะการ
ประดิษฐานเสานี้มี 2 แบบ คือ ปักเสาไว้ 2 ข้างประตูทางเข้า (ด้านละ 1 ต้น รวมเป็น 2 ต้น ) กับอีก
แบบหนึ่งคือปักเสาต้นเดียวโดด ๆ จะเห็นได้ว่าการปักเสาต้นเดียว (ที่เรียกว่า ธวัช-สตัมภะ ซึ่งต่อมามี
การปักเสาแบบนี้แทบทุกเทวาลัย) มีความเก่าแก่กว่า ในขณะที่เสาที่ปราก ในภาพสลักนูนต่ําที่
นาคารชุนโกณฑะ มีส่วนของหัวเสาเป็นสัญลักษณ์ในพุทธศาสนา ธวัช-สตัมภะในสมัยหลังมัก
ประดิษฐานสัญลักษณ์ในศาสนาฮินดู เช่น ครุฑในเทวาลัยพระวิษณุ และโคนนทิ ในเทวาลัยของพระ
82
ศิวะ
ในเทวาลัยยุคหลัง เราจะเห็นว่ามีการสร้าง ี- ะ (balipitha) คือที่วางของบูชาไว้
หน้าธวัช-สตัมภะ และสร้างร ะ าหนะ (rupavahana) ของเทพที่ศาสนสถานนั้นได้รับการสร้าง
อุทิศถวายไว้หน้าพลี-ป ฐะ ทั้งสามส่วนนี้จะวางอยู่บนแกนหลักที่ตรงกับศิวลึงค์ (ในเทวาลัย) (ภาพที่
8.153-8.155)
า ที 8.153 วัช- ตั ะ (ด้านหน้า) ะ ี ะ (ด้านห ัง) ณ โคนนทิ ที เทวา ัย หเท วร อินเดียใต้
82
Srinivasan, P.R., “Beginnings of the Tradition of South Indian Temple Architecture” Bulletin of the Madras
Government Museum New series-General Section, vol.vii, no.4 (Madras: The Tansi Press, 1976), pp.25- 26.
