Page 102 - จากชีวกโกมารภัจจ์ถึงไภษัชยคุรุ
P. 102
94
เมืองโบราณสำคัญ ๆ ได-แก0
ยรรกันด; (Yarkand) (หรือตามที่เสวี้ยนจังเรียกว0า Che-Ku-ka) อยู0ทางตะวันตกของโขตาน
(1000 ลี้) และ 900 ลี้ทางใต-ของกัษการP ที่นี่เปLนมหายาน
โขตาน (Khotan) อยู0ทางใต-ของแอ0งทาริม (ปTจจุบันอยู0ในมณฑลซินเจียง) ตามตำนานเล0าว0า
กุสตนะ (Kustana) หรือ กุนาละ (Kunala) โอรสของพระเจ-าอโศกเปLนผู-สถาปนาอาณาจักรนี้ขึ้นในป]
240 ก0อนคริสตกาล และผู-ที่นำพุทธศาสนาเข-ามายังโขตานคือ วิชัยสัมภวะ หลานของกุสตนะ (Singhal,
1984: 21) ส0วนเสวี้ยนจังได-บันทึกไว-ในประวัติศาสตรPว0า ผู-คนที่ตั้งรกรากที่โขตานนี้เปLนชาวตักศิลา
ซึ่งกุนาละ โอรสพระเจ-าอโศกทรงเปLนอุปราชอยู0 พวกเขาได-นำองคPอุปราชซึ่งถูกทำให-ตาบอดด-วยความ
ริษยาของมารดาเลี้ยง และนำพระองคPหนีมาสร-างอาณาจักรใหม0ที่นี่ (Saha, 1970: 5) (ภาษาโข เปLน
ภาษาในตระกูลอินโด-ยูโรเป]ยน)
โขตานเปLนศูนยPกลางของการศึกษาและการเผยแพร0พระสูตรไปยังจีนและญี่ปุ®น เช0น อวตังสกะ
สูตร ซึ่งสันนิษฐานว?าเขียนขึ้นที่นี่ นอกจากนี้ที่โขตานยังได-พบคัมภีรPธรรมบท สำนวนภาษาปรากฤต
เขียนด-วยอักษรขโรษฐี ที่กำหนดอายุได-ในคริสตPศตวรรษที่ 2–3 (พุทธศตวรรษที่ 7-8) ตามหลักฐานจีน
กล0าวว0า พุทธมหายานเจริญรุ0งเรืองในโขตานตั้งแต0ตอนต-นของคริสตPศตวรรษที่ 4 อย0างไรก็ตามจาก
หลักฐานโบราณคดีพบว0าในแถบเอเชียกลางฝTßงตะวันออกพุทธศาสนาหินยานและมหายานเจริญควบคู0
กัน แต0จะโดดเด0นในแต0ละสถานที่หรือในระยะเวลาที่ต0างกันไป
นอกจากนี้ความสำคัญของโขตานยังเห็นได-จากข-อสังเกต 2 ประการ คือ โขตานเปÉนดินแดนที่
วัชรยานได)เข)ามายังเอเชียกลางและมีพัฒนาอย?างมาก อีกประการหนึ่งคือ โขตานเปÉนแหล?งที่ส?ง
อิทธิพลทางพุทธศาสนาและศิลปะให)กับธิเบต พุทธศาสนาเจริญอยู0ในโขตานจนถึงราวคริสตศตวรรษที่
8 จากโขตานพุทธศาสนาแผ0ไปยังจีน เกาหลี และญี่ปุ®น ต0อมาราชวงศPฮั่นตอนปลายและถังได-เข-า
ครอบครองโขตาน
ฟาเสียนอยู0ที่นี่เพื่อดูเทศกาลแห0รถ (ชักพระ ?) (Chariot Festival) ซึ่งบนรถประดิษฐาน
พระพุทธรูปขนาบข-างด-วยพระโพธิสัตวP ซึ่งกษัตริยP (ผู-ปกครอง) โขตานได-เข-าร0วมในพิธีชักพระนี้ด-วย
สงฆPส0วนใหญ0เปLนมหายาน ได-พบชิ้นส0วนของคัมภีรPบนเปลือกไม- (birch-bark) เขียนด-วยอักษรขโรษฐี
ภาษาสันสกฤต ที่วิหารแห0งหนึ่ง คือ โคศฤงคะวิหาร (Gosrnga Vihara) คัมภีรPหนึ่งเปLนคัมภีรPที่พบอยู0ใน
กลุ0มของโบเวอรP (Bower manuscript) เขียนเกี่ยวกับการรักษาโรค (medical treatment) และ
รวบรวมบทกวี (anthology) วิหารหลังนี้อยู0บนเส-นทางระหว0างคันธาระกับเอเชียกลาง (Saha, 1970:
19)
มิราน (Miran) ในดินแดนลบนอรP (Lop Nor) นอกจากพุทธสถานที่มีอายุเก0าสุดแห0งหนึ่งใน
เอเชียกลางฝTßงตะวันออก (คริสตPศตวรรษที่ 2-3) แล-ว ที่นี่ยังพบหลักฐานที่สัมพันธPกับพุทธศาสนาแบบ
หินยาน (เถรวาท) ที่มีรูปแบบของศิลปะคันธาระ
