Page 103 - จากชีวกโกมารภัจจ์ถึงไภษัชยคุรุ

95

เส)นทางสายแพรไหมสายเหนือ

จากกัษการP (Kashgar) มีเมืองโบราณสำคัญ ๆ ตามเส-นทางแพรไหมสายเหนือ คือ ตุมชุค

(Tumchuq), กิซิล (Kizil), กุมตุระ (Qumtura), กุฉา (Kucha), กรสหระ (Karasahr), ตุลฟาน (Turfan),
โขจโจ (Khocco) และบาเซกลิก (Bazeklik)

กุฉา (Kucha) อยู0ระหว0าง กัษการPกับตุลฟาน เมืองโบราณสำคัญในเส-นทางสายนี้ เปLนเมืองที่มี

ความอุดมสมบูรณPมีแม0น้ำไหลผ0าน เปLนศูนยPรวมของวัฒนธรรมจากอินเดีย จีน และโตขเรียน
(Tokharian) (Tokharian – เปLนชนเผ0าหนึ่งในกลุ0มของพวกยูชิหP (Yueshi) ผู-ก0อตั้งอาณาจักรกุษานะ

ซึ่งถูกพวกเซียงหนูขับไล0ออกมาจากแอ0งทาริมตั้งแต0ราว 165 ป]ก0อนคริสตกาล มีถิ่นอาศัยกระจายอยู0
หลายแห0งในเอเชียกลาง เช0น กิซิล กุฉา และบนเส-นทางสายไหมฝTßงเหนือ และที่เมืองกัษคารP ยรรกันดP

และโขตาน บนเส-นทางสายไหมฝTßงใต- มีบทบาทสำคัญต0อวัฒนธรรมจีนมาก (Tucker, 2003: 94))

เมืองกุฉา รุ0งเรืองขึ้นในช0วงที่จีนเข-าครอบครองดินแดนแถบนี้ จากหลักฐานโบราณคดีที่พบใน
ดินแดนกุฉา ซึ่งมีแหล0งโบราณคดีสำคัญหลายแห0ง เช0น กิซิล (Kizil-Kyzyl), กุมตุระ (Kumtura-

Qumtura), กิริช (Kirish) เปLนต-น เปLนเครื่องยืนยันให-เห็นถึงความสำคัญของพุทธศาสนาในดินแดนแถบ
นี้ ซึ่งอาจเข-ามาตั้งแต0ราวต-นคริสตกาล ภิกษุชาวกุฉานมีส0วนอย0างสำคัญในการแปลพระคัมภีรPใน

พุทธศาสนา เช0น ใน ค.ศ. 257 โปเยน (Po Yen) ได-ทำการแปลพระสูตรถึง 6 พระสูตรที่วิหารม-าขาว

นอกจากนี้ บันทึกประจำป]ของจีนในคริสตศตวรรษที่ 3 ชี้ให-เห็นว0าในราวคริสตศตวรรษที่ 4
(พุทธศตวรรษที่ 9) ดินแดนแห0งนี้มีวิหารและสถูปในพุทธศาสนากว0าพันแห0ง นอกจากนี้ยังเปLนแหล0งรวม

นักปราชญPทางพุทธศาสนาที่สำคัญหลายคน เช0น กุมารชีพ (kumarajiva) ผู-แปลคัมภีรPพุทธศาสนา

จำนวนมากเปLนภาษาจีน และฟาฮุย (Fa-hui) ภิกษุจากเมืองตุลฟานก็ได-เดินทางมาศึกษาหลักธรรม
“ธยานะ” ที่เมืองกุฉานี้

กุมารชีพ ผู-ซึ่งนำพุทธศาสนามหายานมายังดินแดนแถบแอ0งทาริมรวมไปถึงจีน เปLนชาวกุฉาน
บิดาเปLนชาวอินเดียดำรงตำแหน0งราชครูของรัฐกุฉา มารดาเปLนเจ-าหญิงชาวกุฉาน ท0านถูกนำตัวไปจีนใน

ฐานะนักโทษ เมื่อกุฉาถูกยึดครองโดยจีนในป] ค.ศ. 382 และเสียชีวิตในป] ค.ศ. 413

นักวิชาการบางคนกล0าวว0า กุฉา เปLนพรมแดนหรือเส-นแบ0งทางภาษา คือ ทางตะวันตกของเมือง
กุฉาใช-ภาษาสันสกฤต ส0วนทางตะวันออกใช-ภาษาจีน ส0วนภาษาของชาวกุฉา คือ โตขเรียน บี

(Tokharian B) ซึ่งเปLนภาษาที่ใช-ในการค-า (ส0วนTokharian A ที่ใช-มาก0อนพบว0าใช-อยู0ในคัมภีรPที่พบใน
ตุลฟาน)

จากบันทึกของนักบวชจีน เช0น ยวนฉ0าง (เสวี้ยนจัง) ชี้ให-เห็นว0าพุทธศาสนาหินยาน (สรรวา

สติวาท) เจริญอยู0ที่กุฉา แต0ก็มีผู-แย-งว0าพุทธศาสนาทั้งสองนิกาย (หินยานและมหายาน) เจริญควบคู0กัน
อยู0ในดินแดนนี้ หลักฐานโบราณคดีที่แสดงให-เห็นอย0างชัดเจนคือภาพเขียนสีที่กิซิล (ถ้ำที่ 17 มีภาพเล0า

เรื่องชาดก 38 เรื่อง ดูใน Sharma, 2011: 18)