Page 99 - จากชีวกโกมารภัจจ์ถึงไภษัชยคุรุ

91

ที่น0าสังเกตและน0าสนใจประเด็นหนึ่งของศิลปะและแนวคิดทางประติมานวิทยาในเอเชียกลาง

คือแนวความคิดเกี่ยวกับพระอาทิตยPและพระจันทรP ซึ่งพระอาทิตยPและพระจันทรPในพุทธประติมาน

วิทยานับเปLนสัญลักษณPมงคลและมักปรากฏในภาพเขียนที่สัมพันธPกับลัทธิตันตระ โดยนักวิชาการกล0าว
ว0า สัญลักษณ;แผ?นกลมของพระอาทิตย;และพระจันทร; ที่ปรากฏในประติมานวิทยาของเทพใน

พุทธศาสนาสัมพันธ;กับการเข)าสู?สมาธิแบบตันตระ นอกจากนี้เปLนที่ทราบกันโดยทั่วไปว0าประติมาน

วิทยาของพระพุทธเจ-าแพทยPมักปรากฏร0วมกับพระโพธิสัตวPสององคPคือ สุริยประภา และจันทรประภา

คีร;คิสถาน (Kyrgystan)
ในสมัยโบราณดินแดนคีรPคิสถานมีการติดต0อกับรัสเซีย จีน และอินเดีย โดยใช-เส-นทางการค-า

สายตะวันตกและตะวันตกเฉียงเหนือเพื่อไปยังแคสเป]ยนและดินแดน Aral ส0วนในการติดต0อกับจีนใช-

เส-นทางสายแพรไหมเข-าสู0มณฑลซินเจียง ที่อักซู (Aksu) ทางเหนือ และกัษการP (Kashgar) ทางใต-
จากกัษการPและยรรกันดP (Yarkand) มุ0งลงทางใต-เพื่อไปยังแคชเมียรPและลาดัคเพื่อไปยังอินเดีย

แหล0งโบราณคดีทางพุทธศาสนาที่สำคัญ ได-แก0 บริเวณเมืองโบราณในหุบเขา Chuy ซึ่งได-ชื่อว0า
“หุบเขาแห0งพุทธ” หุบเขาแห0งนี้อยู0บนเส-นทางสายไหมซึ่งกองคาราวานจากจีนจะผ0านมาจากทาง

ตะวันออกเพื่อเดินทางไปยังแคสเป]ยนและดินแดนแถบทะเล Aral เพื่อต0อไปยังแถบคอเคซัส ทะเลดำ

และเมดิเตอเรเนียน ราวตอนกลางของคริสตศตวรรษที่ 6 บริเวณหุบเขาแห0งนี้เคยถูกครอบครองโดย
พวกเตอรPกซึ่งนับถือพุทธศาสนา ที่นี่ได-พบรูปเคารพทางพุทธศาสนาจำนวนมาก เช0น พระพุทธรูปนอน

(ปรินิพพาน) ยาว 8 เมตร ที่หมู0บ-านกราสนายะ เรฉกะ (Krasnaya Rechka) และพระโพธิสัตวPอวโลกิ

เตศวร 11 เศียร (เอกทศมุข) เปLนต-น (Dwivedi, 2014: 294)

เอเชียกลางสู?จีน
ในส0วนนี้จะกล0าวถึงแหล0งโบราณคดีสำคัญๆตามเส-นทางจากเอเชียกลางสู0ประเทศจีน เพื่อ

ชี้ให-เห็นถึงเส-นทางการเผยแพร0หรือการเดินทางของพุทธศาสนาจากอินเดีย (ภาคตะวันตกเฉียงเหนือ)

เข-าสู0เอเชียกลางและจีน ดังปรากฏหลักฐานโบราณคดีทางพุทธศาสนาที่เคยรุ0งเรืองอยู0ตามเมืองเหล0านั้น