Page 145 - จากชีวกโกมารภัจจ์ถึงไภษัชยคุรุ
P. 145
137
ลักษณะทางประติมานวิทยาของพระองคLมีทั้งปรากฎในรูปแบบของภาพเล1าเรื่องที่เกี่ยวกับ
สวรรคLทางทิศตะวันออกของพระองคL และปรากฎในลักษณะของพระพุทธเจ/าแพทยLที่มีพระโพธิสัตวL
สององคL (สุริยประภาและจันทรประภา) ขนาบข/าง แต1ลักษณะของอาสนะ (ท1านั่ง-ยืน) หรือของที่ถือไม1
แน1นอนตายตัวและไม1เป`นเอกภาพ
อาจสรุปได/ว1า แนวคิดเกี่ยวกับพระไภษัชยคุรุ-พระพุทธเจ/าแพทยL เป`นที่นิยมและปรากฎ
แพร1หลายอย1างชัดเจนในสมัยราชวงศLถัง โดยมีศูนยLกลางที่สำคัญคือ ถ้ำตุนฮวง แนวคิดดังกล1าวสัมพันธL
กับแนวคิด/ความเชื่อเกี่ยวกับ “สวรรคL” หรือ “ดินแดนบริสุทธิ์-ดินแดนศักดิ์สิทธิ์” ที่พัฒนามาจากความ
เชื่อในสวรรคLสุขาวดีของพระพุทธเจ/าอมิตาภะ ผนวกเข/ากับความเชื่อของมหายานในอันที่พระพุทธเจ/า
และพระโพธิสัตวL จะช1วยเหลือดูแลปลดปล1อยความทุกขLให/แก1มวลสรรพสัตวL (ซึ่งการเจ็บไข/ได/ป±วยทั้ง
ทางกายและใจ เป`นทุกขLประเภทหนึ่ง) จากสมัยราชวงศLถังแนวคิดนี้ได/ฝùงรากลึกอยู1ในความเชื่อของชาว
จีนเรื่อยมา นอกจากนี้ยังแพร1หลายออกไปยังดินแดนอื่น ๆ อีกโดยเฉพาะอย1างยิ่งในเอเชียตะวันออก
และเอเชียตะวันออกเฉียงใต/
พุทธศาสนาในประเทศเนปาล
เป`นที่ทราบกันโดยทั่วไปแล/วว1า ประเทศเนปาลในปùจจุบัน เป`นดินแดนที่สัมพันธLกับพุทธประวัติ
มาตั้งแต1สมัยพุทธกาล โดยที่ลุมพินีวัน (ตำบลลุมมินเด) อันเป`นสถานที่ประสูติของพระพุทธองคLปùจจุบัน
อยู1ในดินแดนของประเทศเนปาล หลังจากนั้นพระพุทธศาสนาได/เข/าสู1ประเทศเนปาลอย1างชัดเจนในสมัย
พระเจ/าอโศกมหาราช ราวศตวรรษที่ 3 ก1อนคริสตกาล (พุทธศตวรรษที่ 3) ซึ่งพระองคLได/เสด็จไป
นมัสการสังเวชนียสถานที่ลุมพินีวันและได/ประดิษฐานเสาหินขนาดใหญ1ไว/ที่นั่น ในช1วงพุทธศตวรรษที่ 7
เมื่อพระเจ/ากนิษกะปกครองแคว/นคันธาระ พุทธศาสนานิกายสรรวาสติวาท (หินยานที่ใช/ภาษาสันสกฤต)
ได/เจริญรุ1งเรืองขึ้นก็ได/แผ1อิทธิพลเข/าสู1ประเทศเนปาลด/วย
แต1นิกายในพุทธศาสนาที่เจริญรุ1งเรืองอย1างต1อเนื่องในเนปาลเป`นพุทธศาสนามหายาน
โดยเฉพาะอย1างยิ่งพุทธตันตระ (นิกายวัชรยาน,มนตรยานและกาลจักรยาน) โดยผ1านมาทางแคว/น
แคชเมียรLตั้งแต1ราวคริสตศตวรรษที่ 8-9 (พุทธศตวรรษที่ 13-14) อติศะ (Atisha) (ค.ศ. 982-1054)
สมณทูตที่อยู1ระหว1างการเดินทางไปธิเบตตะวันตกเป`นผู/นำกาลจักรยาน (ไอสวริกะ – Aisvarika) เข/ามา
เผยแผ1ในเนปาล (Beguin, 2009: 250) หลังจากนั้นในช1วงคริสตศตวรรษที่ 14-15 (พุทธศตวรรษที่ 19-
20) จากการเข/ามาของมุสลิมทำให/พุทธศาสนาในเนปาลเริ่มเสื่อมลง พระสงฆLลาสิกขาบทออกมาเป`น
ฆราวาสเป`นจำนวนมาก และทำหน/าที่เป`นผู/นำทางพุทธศาสนาและประกอบพิธีกรรมทางพุทธศาสนา
ควบคู1ไปกับการประกอบพิธีกรรมแบบฮินดู ดังนั้นรูปแบบพุทธศาสนาในประเทศเนปาลในช1วงหลังนี้จึงมี
ลักษณะผสมผสานกับศาสนาฮินดู มีการนับถือพระโพธิสัตวLควบคู1ไปกับเทพเจ/าในศาสนาฮินดู และมีการ
นำหลักการในศาสนาฮินดูมาอธิบายรูปแบบของพุทธศาสนา (ผาสุข อินทราวุธ, 2543: 43)
