Page 172 - จากชีวกโกมารภัจจ์ถึงไภษัชยคุรุ

164

ผังปราสาทตาพรหม สมัยพระเจCาชัยวรมันที่ 7
(ที่มา: Jacques, 2000: 138)

ผูCประพันธ^จารึกตาพรหมคือ เจCาชายศรีสูรยกุมาร พระโอรส แตFงเพื่อเฉลิมพระเกียรติชัยวรมัน

ที่ 7 เนื้อหากลFาวถึงการสรCาง “ราชวิหาร” หรือ ปราสาทตาพรหม รวมถึงการสรCางโรงพยาบาล
“อาโรคยศาลา” 102 แหFง ขึ้นทุก ๆ วิษัย (ในโศลกที่ 117-140) โดยจารึกกลFาวถึงโรงพยาบาล 102

แหFงและสิ่งของที่อุทิศใหCกับโรงพยาบาล จารึกปราสาทตาพรหม แสดงชัดเจนถึงพระราชภารกิจในการ

อุปถัมภ^พุทธศาสนาของพระเจCาชัยวรมันที่ 7 สิ่งที่สำคัญและนFาสนใจของจารึกปราสาทตาพรหม คือ
จารึกตาพรหมเปQนจารึกแรกที่มีการกลFาวถึงพระพุทธเจCาแพทย^และพระโพธิสัตว^บริวาร 2 องค^คือ

จันทรไวโรจนะ และสุริยไวโรจนะ วFาไดCรับการประดิษฐานไวCในปราสาทประธานของอาโรคยศาลา

นอกจากกลFาวถึงการสรCางโรงพยาบาลและการอุทิศสิ่งของใหCกับโรงพยาบาลแลCว จารึกยังระบุ
รายละเอียดรายการเครื่องยาจากสมุนไพร ซึ่งตรงกับรายการสมุนไพรในจารึกประจำอาโรคยศาลา

นิพัทธ^ แยCมเดช ผูCทำการศึกษาวิจัยจารึกหลักนี้มีความเห็นวFา ปราสาทตาพรหมนFาจะเปQนแหลFงผลิต
เครื่องยาสำหรับการเยียวยารักษาผูCปâวย จารึกปราสาทตาพรหม มีการระบุถึงเครื่องเทศสมุนไพรและ

เครื่องยารักษาโรคจำนวนมาก เชFน ตรุษกะ กลีบดอกไมCที่มีกลิ่นหอม (โศลกที่ 100 และ 112) ไขมัน

ชะมดเช็ด ขิงแหCง มหาหิงค^ ดีปลีและผงดีปลี บุนนาค ทังทังสะ (ปลิง) จึงสันนิษฐานวFา ปราสาท
ตาพรหมนFาจะเปQนคลังเก็บเครื่องยาสมุนไพรแลCวแจกจFายสFงตFอไปยังอาโรคยศาลาแตFละแหFง เนื้อความ

จารึกปราสาทตาพรหมตรงกับจารึกอาโรคยศาลาที่มีรายชื่อยาและสมุนไพร (นิพัทธ^ แยCมเดช, 2560:
68)

1.2 จารึกปราสาทพระขรรค^
พระเจCาชัยวรมันที่ 7 โปรดใหCสรCางปราสาทพระขรรค^ขึ้นในปô 1191 (พ.ศ. 1734) เพื่อ

ประดิษฐานพระรูปของพระราชบิดา คือพระเจCาธรณีนทรวรมันที่ 2 ภายใตCรูปของพระโพธิสัตว^โลเกศวร