Page 168 - จากชีวกโกมารภัจจ์ถึงไภษัชยคุรุ
P. 168
160
นอกจากนี้การสรCางโรงพยาบาลนFาจะเปQนธรรมเนียมที่ปฏิบัติกันมาของกษัตริย^อินเดียโบราณ
สืบเนื่องจนกระทั่งถึงสมัยคุปตะ-ปาละ ประกอบกับคติความเชื่อเกี่ยวกับพระพุทธเจCาแพทย^ที่พัฒนาขึ้น
ในพุทธศาสนามหายาน ที่อาจเกิดขึ้นอยFางชัดเจนทางภาคตะวันตกเฉียงเหนือของอินเดีย ไปสูFเอเชีย
กลาง เอเชียตะวันออก (จีน ญี่ปุâน) เนปาล และธิเบต กFอนที่จะมาปรากฎอยFางชัดเจนในกัมพูชาสมัย
พระเจCาชัยวรมันที่ 7
นอกจากนี้ยังมีจุดประสงค^ทางอCอม คือ การสรCางสาธารณูปโภคและความเจริญรุFงเรืองใหCกับ
แผFนดิน รวมถึงการสรCางโรงพยาบาลและการรักษาโรคภัยไขCเจ็บใหCกับประชาชนเปQนสาธารณูปโภคขั้น
พื้นฐานที่ผูCปกครองควรจัดหา ดังปรากฎในจารึกตFาง ๆ (จารึกตาพรหมกลFาวถึงการสรCางโรงพยาบาล
102 แหFง และจารึกทรายฟองซึ่งเปQนจารึกโรงพยาบาล) (Dagens, 1991) (โรงพยาบาลสรCางตามแหลFง
ชุมชน เชFน ที่บันทายฉมาร^, พิมาย และพระขรรค^แหFงกำปงสวาย ซึ่งการสรCางโรงพยาบาลนี้มีหลักฐาน
ปรากฎมาตั้งแตFราวพุทธศตวรรษที่ 15 ที่เกาะแกร^)
ศาสนสถานและจารึกสำคัญที่สัมพันธ^กับโรงพยาบาล
เปQนที่ทราบกันโดยทั่วไปแลCววFา พระกรณียกิจอันโดดเดFนและสำคัญยิ่งอยFางหนึ่งของพระเจCา
ชัยวรมันที่ 7 นั่นก็คือ การสรCางโรงพยาบาล ซึ่งปรากฏหลักฐานทางโบราณคดีจำนวนมากเปQนเครื่อง
ยืนยัน ทั้งหลักฐานประเภทจารึกที่กลFาวถึงอยFางชัดเจนและหลักฐานโบราณสถาน-โบราณวัตถุที่
สอดคลCองกับจารึก ซึ่งที่ผFานมามีการศึกษาวิจัยหลักฐานโบราณคดีดังกลFาวในประเด็นตFาง ๆ มากมาย
ทิพย^วรรณ วงศ^อัสสไพบูลย^ (2555) ไดCอCางถึงการศึกษาเกี่ยวกับโรงพยาบาลของ โคลด ชาค
และ บรูโน ดาแชงส^ สรุปความไดCวFา โรงพยาบาลของพระเจCาชัยวรมันที่ 7 ตามที่กลFาวไวCในจารึก
ปราสาทตาพรหม มีจำนวน 102 แหFงนั้น แบFงไดCเปQน 4 ระดับ ตามขนาดและความสำคัญของชุมชน
1. โรงพยาบาล 4 ทิศนอกกำแพงเมืองนครธม
2. โรงพยาบาลที่พิมาย
3. โรงพยาบาลที่มีผูCดูแล 100 คน
4. โรงพยาบาลที่มีผูCดูแล 50 คน
องค^ประกอบของโรงพยาบาล (อาโรคยศาลา)
จากการศึกษาแหลFงโบราณคดีที่ไดCรับการตีความวFาคือ “โรงพยาบาล” ของพระเจCาชัยวรมันที่
7 ทั้งจากโบราณวัตถุ-สถาน และจากจารึก พบวFาตัว “โรงพยาบาล” (ซึ่งคงเปQนสิ่งกFอสรCางที่ทำดCวยไมC
ปîจจุบันไมFเหลือรFองรอยแลCว) มีองค^ประกอบของโรงพยาบาลที่คลCายคลึงกัน คือทุกแหFงตCองมี
“ศาสนสถาน” ประจำโรงพยาบาล (ในปîจจุบันเรียกวFา “อาโรคยศาลา”)
