Page 163 - จากชีวกโกมารภัจจ์ถึงไภษัชยคุรุ
P. 163
155
พัฒนาการของพุทธศาสนาในกัมพูชา
สมัยกFอนเมืองพระนคร
หลักฐานจากจดหมายเหตุจีนแสดงใหCเห็นวFาพุทธศาสนามีอยูFในดินแดนฟูนัน (ฝูหนัน) ตั้งแตFราว
คริสตศตวรรษที่ 6 (พุทธศตวรรษที่ 11) มีภิกษุฟูนันเดินทางไปแปลพระคัมภีร^ในประเทศจีน ศูนย^กลาง
พุทธศาสนาที่ฝูหนันอยูFที่วัดรมโลก จากหลักฐานในชFวงคริสตศตวรราที่ 6-7 พุทธศตวรรษที่11-12 แสดง
ถึงรFองรอยของพุทธศาสนาทั้งที่ใชCภาษาบาลีและภาษาสันสกฤต ศูนย^กลางพุทธศาสนาในอาณาจักร
เจนละอยูFที่อังกอร^ บอเรย และในแควCนดราวิญในแหลมโคชินไชนFา (ดูเพิ่มเติมใน จิรัสสา คชาชีวะ,
2559: 169)
สมัยเมืองพระนคร (คริสตศตวรรษที่ 9 – 11)
เมื่อพระเจCาชัยวรมันที่ 2 (ค.ศ. 802-850, พ.ศ. 1345-1393) เสด็จฯ กลับมาจากชวา พระองค^
ทรงสรCางเมืองหลวง 3 แหFงตามลำดับ คือ หริหราลัย อมเรนทรปุระ และมเหนทรปรรวตะ (กรมศิลปากร
, 2529: 220) ที่เมืองอมเรนทรปุระ ซึ่งมีปราสาทบันทายฉมาร^เปQนศูนย^กลางนั้น มีรFองรอยของ
พระพุทธศาสนามหายานที่อุทิศถวายแดFพระโพธิสัตว^อวโลกิเตศวร ในขณะที่ ดร.ฉัตเตรชี (Dr.
Chatterji) เชื่อวFาพระเจCาชัยวรมันที่ 2 นFาจะเปQนผูCที่นำพระพุทธศาสนามหายานจากศรีวิชัยสูFกัมพูชา
(Ray, 1936: 11) (ซึ่งพุทธศาสนาในศรีวิชัยขณะนั้นมีรFองรอยของพุทธตันตระ)
แมCวFาศาสนาที่นับถือกันเปQนสFวนใหญFในกัมพูชาขณะนั้น คือ ศาสนาพราหมณ^ฮินดูทั้งที่เนื่องใน
ไศวนิกายและไวษณพนิกายแตFพระพุทธศาสนาก็ไดCรับการนับถืออยูFบCางในบางสมัย แตFในระยะแรก ๆ
มักอยูFในลักษณะการนับถือที่ควบคูFไปกับศาสนาฮินดูโดยเฉพาะอยFางยิ่งไศวนิกาย ดังปรากฏหลักฐานใน
จารึกที่แสดงใหCเห็นอยFางชัดเจนวFากษัตริย^ (บางองค^) ทรงอุปถัมภ^ทั้งศาสนาฮินดูและพุทธศาสนา
(สุภัทรดิศ ดิศกุล, 2547: 12)
ตั้งแตFพุทธศตวรรษที่ 15 เปQนตCนมา จารึกที่พบในกัมพูชาและดินแดนใกลCเคียง เชFน ไทยและ
เวียดนาม แสดงใหCเห็นอยFางชัดเจนถึงแนวคิดใหมFหรือแนวคิดที่พัฒนาขึ้นของพระพุทธศาสนาแบบใหมF
คือ “วัชรยาน” จารึกสำคัญที่แสดงใหCเห็นแนวคิดดังกลFาวไดCแกF จารึกบัตชุม (K. 266) ซึ่งสรCางขึ้นใน
พ.ศ. 1496 (ดูรายละเอียดเพิ่มเติมใน จิรัสสา คชาชีวะ, 2559)
รัชกาลพระเจ:าชัยวรมันที่ 5 (ค.ศ. 968-1000, พ.ศ.1511-1543) ทรงเอาพระทัยใสFและทรง
อุปถัมภ^พระพุทธศาสนา ดังปรากฏหลักฐานจากจารึกตFาง ๆ ที่ทำขึ้นในรัชกาลของพระองค^ จารึกที่
สำคัญและนFาสนใจหลักหนึ่งไดCแกF จารึกภาษาสันสกฤตจากวัดศรีสิธร (K. 111) หรือ สิธร (Sithor)
(วัดสิถอร^ Wat Sithor) ในจังหวัดกำปงจาม มีศักราชระบุตรงกับ ค.ศ. 968 แสดงรFองรอยของ
พระพุทธศาสนาฝâายมหายานนิกายโยคาจาร (โยคาจารเปQนรากฐานของพุทธตันตระ) จารึกดังกลFาว
ชี้ใหCเห็นวFาพุทธศาสนานิกายมหายานตันตระไดCถูกนำเขCามายังอาณาจักรเขมร ซึ่งกีรติบัณฑิตไดCเปQนผูC
