Page 165 - จากชีวกโกมารภัจจ์ถึงไภษัชยคุรุ

157

ปรากฎขึ้นในกัมพูชาขณะนั้น เชFน การยกยFองบูชาพระโพธิสัตว^อวโลกิเตศวร พระวัชรสัตว^ และ

พระไภษัชยคุรุไวฑูรยประภา พระพุทธเจCาแพทย^ซึ่งมีความโดดเดFนมากในสมัยนี้

พุทธตันตระในประเทศกัมพูชามีมาตั้งแตFพุทธศตวรรษที่ 15 ในภาคกลางของเขมร และ
กลายเปQนศาสนาประจำรัฐในสมัยพระเจCาชัยวรมันที่ 7 ในพุทธศตวรรษที่ 18 ในขณะที่ จิรพัฒน^

ประพันธ^วิทยา กลFาววFารFองรอยของพุทธตันตระปรากฏในเขมรตั้งแตFพุทธศตวรรษที่ 14 (ดังปรากฏใน

จารึกสดíกกíอกธม 2 พบที่จังหวัดสระแกCว ประเทศไทย) (ดูรายละเอียดเพิ่มเติมใน จิรัสสา คชาชีวะ,
2559)

จากการศึกษาหลักฐานโบราณคดีที่เกี่ยวเนื่องกับพุทธศาสนาที่พบในกัมพูชาในชFวงเวลานี้
ประกอบกับประวัติศาสตร^ของกัมพูชา เปQนที่เชื่อกันวFาพุทธศาสนาวัชรยานตันตระในกัมพูชา (สFวนหนึ่ง)

นFาจะไดCรับมาจากชวา ดังที่ไดCพบประติมากรรมรูปเคารพหลายชิ้นที่มีความคลCายคลึงกัน (อีกสFวนหนึ่ง

อาจไดCรับมาจากอินเดียโดยตรง) แตFเปQนที่นFาสังเกตวFาคติแนวคิดเกี่ยวกับพระพุทธเจCาแพทย^และการ
สรCางรูปเคารพของพระไภษัชยคุรุ กลับไมFปรากฎในชวา ? ดังนั้นจึงเปQนประเด็นปîญหาที่นFาสนใจวFา

แนวคิดเกี่ยวกับพระพุทธเจCาแพทย^ในกัมพูชาอาจไดCรับมาจากแหลFงอื่นดCวย เชFน จีน เนปาล และธิเบต
(ดูเพิ่มเติมเกี่ยวกับพุทธศาสนามหายานตันตระในกัมพูชา ใน จิรัสสา คชาชีวะ, 2559)

แนวคิดเกี่ยวกับโรงพยาบาลของพระเจ:าชัยวรมันที่ 7
ฟïลิปปñ สแตร^น มีความเห็นวFา ศาสนสถานประจำโรงพยาบาลของพระเจCาชัยวรมันที่ 7 นFาจะ

สรCางขึ้นหลัง ค.ศ. 1191 (พ.ศ. 1734) ซึ่งในชFวงเวลาดังกลFาวมีแนวความคิดที่วFา พระโพธิสัตว^อวโลกิ

เตศวรทรงเปQนผูCรักษาโรค (Stern, 1965: 103-104 อCางถึงใน จรรยา มานะวิท, 2541 และดู บรูโน
ดาแชงส^ และโคลดชาร^ค ใน การคCนควCาวิจัยทางโบราณคดีในประเทศไทย, 2534)

ทิพย^วรรณ วงศ^อัสสไพบูลย^ (2555) ซึ่งไดCทำวิทยานิพนธ^ระดับปริญญาโทในหัวขCอ “การศึกษา
รFองรอยของบCานเมืองโบราณบริเวณใกลCเคียงศาสนสถานประจำโรงพยาบาล สมัยพระเจCาชัยวรมันที่ 7

ในเขตจังหวัดนครราชสีมา สุรินทร^ และ บุรีรัมย^” ไดCรวบรวมแนวคิดของนักวิชาการหลายทFานที่ไดC

กลFาวถึงมูลเหตุการสรCางโรงพยาบาลไวCหลายประการ ดังเชFน เซเดส^ ไดCตั้งขCอสันนิษฐานโดยพิจารณา
จากภาพสลักที่ปรากฎบนหนCาบันของศาสนสถานประจำโรงพยาบาลที่ปราสาทตาแกCวเมืองพระนคร

ซึ่งคลCายคลึงกับที่ปราสาทบายน และไดCรับการตีความวFาแสดงถึงการรักษาโรคเรื้อน วFาเหตุที่พระเจCา
ชัยวรมันที่ 7 ทรงสรCางโรงพยาบาลจำนวนมากนั้น เนื่องจากทรงมุFงหวังวFา การบำเพ็ญพระกุศลเชFนนี้จะ

ทำใหCพระองค^หรือพระราชวงศ^ (องค^ใดองค^หนึ่ง) ทรงบรรเทาจากโรครCายดังกลFาว ในขณะที่รุFงโรจน^

ภิรมย^อนุกูล มีความเห็นวFา แมCวFาจิวตากวนจะเคยบันทึกไวCวFา เคยมีพระราชาเขมรพระองค^หนึ่งเคยเปQน
โรคเรื้อน แตFก็มิไดCระบุวFาเปQนพระองค^ใด ดังนั้นเรื่องดังกลFาวอาจเปQนเพียงเรื่องที่เลFาสูFกันฟîงตFอ ๆ มา

เทFานั้น (ทิพย^วรรณ วงศ^อัสสไพบูลย^, 2555: 19)