Page 78 - จากชีวกโกมารภัจจ์ถึงไภษัชยคุรุ

70

จากแผนที่จะเห็นเส-นทางติดต0อจากภาคตะวันตกเฉียงเหนือของอินเดีย หรือ แถบแคว-น

คันธาระ (ปากีสถานปTจจุบัน) เข-าสู0อาฟกานิสถาน จากนั้นเดินทางเข-าสู0เอเชียกลางที่ประกอบด-วยแคว-น

ต0าง ๆ คือ เตอรPกเมนีสถาน (Turkmenistan) ทาจิกีสถาน (Tajikistan) คาซัคสถาน (Kazakhstan)
และกีรPจีสถาน (Kyrgyzstan)

ตามแคว-นต0าง ๆ ที่กล0าวมา ปรากฏร0องรอยของชุมชนโบราณที่มีหลักฐานทั้งโบราณสถาน

โบราณวัตถุจำนวนมากที่แสดงถึงการนับถือพุทธศาสนาในช0วงระยะเวลาหนึ่ง โดยเฉพาะอย0างยิ่งในช0วง
ของการเผยแพร0พุทธศาสนาราวศตวรรษที่ 2 ก0อนคริสตกาล – คริสตศตวรรษที่ 4 (พุทธศตวรรษที่ 3-9)

ช0วงที่พุทธศาสนารุ0งเรืองอยู0ในดินแดนแถบนี้อยู0ในสมัยราชวงศPกุษาณะ จากหลักฐานโบราณคดีแสดงให-
เห็นอย0างชัดเจนว0า ในสมัยกุษาณะโดยเฉพาะอย0างยิ่งรัชกาลพระเจ-ากนิษกะ พุทธศาสนา (นิกายสรรวา

สติวาทที่ถูกขับไล0มาจากแถบลุ0มแม0น้ำคงคา) เจริญรุ0งเรืองอย0างมากอยู0ในดินแดนคันธาระทางตะวันตก

เฉียงเหนือของอินเดีย และในช0วงเวลาดังกล0าวเช0นกันที่พุทธศาสนาจากดินแดนนี้ได-แพร0หลายออกไปยัง
ดินแดนเอเชียกลาง

ดังที่กล0าวแล-วว0า เอเชียกลางเปLนดินแดนสำคัญที่อยู0ระหว0างตะวันตกและตะวันออก
เปLนเส-นทางผ0านจากตะวันตกเข-าสู0จีนและอินเดีย เช0นเดียวกับในทางกลับกัน การค-าและศิลปวัฒนธรรม

ก็สามารถแพร0กระจายจากแหล0งอารยธรรมอินเดียไปสู0ตะวันตกและจีนโดยผ0านดินแดนเอเชียกลางนี้

เส-นทางตักศิลา-บามิยันและบัลขP ในสมัยโบราณเปLนเส-นทางหลักที่ใช-ติดต0อจากอินเดียไปยัง
เอเชียกลาง นับศตวรรษที่การค-าไปจากอินดียและเข-ามาสู0อินเดียด-วยเส-นทางนี้ จากตักศิลา ผ0านช0องเขา

ไคเบอรPไปบามิยันข-ามเทือกเขาฮินดูกูชไปสู0บัลขP (Balkh) (บัลขP ปTจจุบันคือเมืองบัลขP (Balkh) ซึ่งอยู0ทาง

ตะวันตกของเมือง Mazar-I Sharif ภาคเหนือของอาฟกานิสถาน)
ตอรPขัม (Torkham) เปLนเมืองที่เปLนจุดผ0านของเส-นทางจากปากีสถานไปสู0อาฟกานิสถาน

จากที่นี่ถนนจะไปสู0เมืองจาลาลาบัด ซึ่งครั้งหนึ่งเปLนแหล0งของพุทธสถานจำนวนมาก
จากบัลขPถนนมุ0งสู0ตะวันออกไปตามเส-นทางที่รู-จักกันในชื่อ “ระเบียงวขัน - Wakhan

Corridor” ผ0านแอ0งปารมีรPและทาริมไปตามเส-นทางกัสคารP (Kashgar) ยรรกันดP หรือโขตาน (Yarkand

or Khotan) เข-าสู0จีน
อีกเส-นทางหนึ่งจากบัลขPมุ0งไปทางเหนือสู0เทอร;เมซ (Termez) ปTจจุบันคืออุซเบกิสถาน

(Uzbekistan) หรือไปทางตะวันออกผ0านกุนดุซ (Kunduz) ไปยังษาหPริตุซ (Shahrituz) (ปTจจุบันคือ
Tajikistan) จากนั้นก็เข-าไปยังเมืองอื่น ๆ ในเอเชียกลาง

ทางตะวันตก ถนนจากบัลขPมุ0งไปยังทะเลทรายกะระกุม ( Karakum desert) เข-าสู0ดินแดนของ

เมอฟÜ (Merv) (ปTจจุบันคือ Turkmenistan)