Page 79 - จากชีวกโกมารภัจจ์ถึงไภษัชยคุรุ
P. 79
71
เส-นทางการติดต0ออาจใช-เส-นทางผ0านเทือกเขาปามีรPเข-าสู0กีรPจีสถาน ( Kyrgyzstan) ใช-เส-นทาง
ตอนเหนือของเทือกเขาคุนลุนไปยังเมืองกัษการPซึ่งเปLนจุดสุดท-ายของเส-นทางสายไหมก0อนเข-าสู0ประเทศ
จีน ที่เมืองกัษการP (Kashgar) ของแคว-นกีรPจีสถาน ซึ่งเปLนจุดที่เส-นทางสายแพรไหมทางบก แบ0ง
ออกเปLน 2 เส-น คือ ทางเหนือและทางใต- และไปบรรจบกันใกล-เมืองตุนฮวง
การเข)ามาของพุทธศาสนาในเอเชียกลาง
หลักฐานสำคัญที่แสดงให-เห็นถึงการแพร0หลายของพุทธศาสนาเข-าสู0เอเชียกลาง คือ คัมภีรPทาง
พุทธศาสนา คัมภีรPพุทธศาสนาที่พบในเอเชียกลางมีทั้งภาษาปรากฤต สันสกฤต อุยกูรP โตขาเรียน
โขตาเนส กุฉาน และอื่น ๆ ชิ้นส0วนของคัมภีรPเหล0านี้ มีทั้งที่เปLนพระไตรปâฎก เช0น “อาคม”,
“พระอภิธรรม” และส0วนที่เปLน “พระวินัย” ด-วย ซึ่งต-นฉบับของพระวินัยปâฎกภาษาสันสกฤตนี้ เปLน
ของนิกาย “มูลสรรวาสติวาท” ซึ่งได-พบที่กิลกิตในแคชเมียรP
นอกจากนี้ยังพบคัมภีรPของมหายานและตันตระยาน แต0คัมภีรPมหายานที่พบในเอเชียกลางมี
ลักษณะที่แตกต0างจากที่พบในเนปาล จากการศึกษาเปรียบเทียบชิ้นส0วนคัมภีรP “สัทธรรมปุณฑริก”
ที่พบที่กิลกิตในเอเชียกลางกับฉบับของเนปาล พบว0าคัมภีรPที่พบในเอเชียกลางมีความเก0าแก0กว0าของ
เนปาลและธิเบต (Saha : 1970, 32) กล0าวได-ว0า ชิ้นส0วนคัมภีรPที่พบในเอเชียกลางมีทั้งของหินยาน
มหายาน และตันตระยาน โดยที่คัมภีรPหินยานภาษาสันสกฤตเปLนของนิกาย “มูลสรรวาสติวาท” และ
อาจรวมถีงนิกาย “ธรรมคุปตะ” ซึ่งเปLนนิกายในพุทธศาสนาหินยาน 2 นิกายที่เจริญรุ0งเรืองอยู0ในเอเชีย
กลางควบคู0ไปกับการเจริญขึ้นของมหายาน นอกจากได-พบชิ้นส0วนของพระไตรปâฎกดังที่กล0าวมาแล-ว
ยังได-พบชิ้นส0วนคัมภีรPอื่น ๆ ที่เกี่ยวกับชีวิตประจำวัน เช0น ตำรายา และมนตรPคาถา
อักษรและภาษาที่ใช)ในคัมภีร;ดังกล?าว ในรัฐทางทางตอนใต- จากโขตานถึงลูลาน มักใช-อักษร
อินเดีย เช0น ขโรษฐี ส0วนภาษานั้นทางตอนเหนือซึ่งมีศูนยPกลางอยู0ที่กุฉา ใช-ภาษาโตขาริ (Tokhari)
หรือ ภาษากุฉาน ชิ้นส0วนคัมภีรPที่พบตัวอย0างเช0น ชิ้นส0วนปาฏิโมกขPสูตรของนิกายสรรวาสติวาท อุทาน
วรรค, อุทานสโตตระ, อุทานลังการ กรรมวิภังคP นอกจากนี้ยังพบตำราแพทยPที่มีชื่อว0า “โยคสตกะ” ใน
ภาษาโตขาเรียนด-วย ส0วนทางตอนใต-ซึ่งมีศูนยPกลางอยู0ที่โขตานใช-ภาษาอารยันตอนเหนือ
ส0วนที่เปLนภาษาโขตานนั้นจะมีอายุหลังลงมาเมื่อพุทธศาสนานิกายหินยานได-สลายไปจาก
โขตาน และมหายานเข-ามาแทนที่แล-ว ดังนั้นคัมภีรPที่แปลเปLนภาษาโขตานจึงมักเปLนคัมภีรPมหายาน เช0น
สุวรรณประภาส สูตร, วัชรเฉทิกะ อปริมิตายุส สูตร, ปรัชญาปารมิตา มัญชูศรี-ไนราตยะ-อวตาร สูตร,
อโศกาวทาน อวโลกิเตศวร ธารณี นอกจากนี้ยังพบคัมภีรPทางการแพทยPที่เปLนภาษาโขตาน ได-แก0
สิทธสระ (Siddhasara) และชีวกปุสตกะ (Jivakapustaka) ด-วย (Saha, 1970: 35)
