Page 83 - จากชีวกโกมารภัจจ์ถึงไภษัชยคุรุ
P. 83
75
ตักศิลา (Taxila)
ครั้งหนึ่งเคยเปLนเมืองหลวงของแคว-นคันธาระซึ่งในสมัยพุทธกาลเปLนหนึ่งใน 16 มหาชนบท
ตามตำนานและประวัติศาสตรPพุทธศาสนา รวมถึงหลักฐานโบราณคดีเชื่อกันว0าพระพุทธศาสนาเข-าสู0
ดินแดนคันธาระตั้งแต0สมัยพระเจ-าอโศก นอกจากนี้ดินแดนคันธาระยังมีความสัมพันธPกับกษัตริยPที่มี
ชื่อเสียง คือ พระเจ-ามิลินทP หรือเมนันเดอรP (ชนชาติกรีก) ที่ปรากฏพระนามในมิลินทปTญหา (ขึ้น
ครองราชยPราว พ.ศ. 400) และพระเจ-ากนิษกะ แห0งราชวงศPกุษาณะ (ครองราชยPพ.ศ. 620 ?) พระเจ-า
กนิษกะทรงนับถือและอุปถัมภPพุทธศาสนาเถรวาทนิกายสรวาสติวาท (เถรวาทที่ใช-ภาษาสันสกฤต)
ในสมัยของพระองคPเกิดการสร-างพระพุทธรูปขึ้นเปLนครั้งแรกในโลก
พุทธศาสนาในสมัยของพระเจ)ากนิษกะ
ราว 110 ป]ก0อนคริสตกาล พวกศกะและกุษาณ ได-ข-ามเทือกเขาฮินดูกูช เข-าสู0อาฟกา
นิสถานที่ซึ่งพุทธศาสนาได-เข-ามาตั้งแต0สมัยพระเจ-าอโศก ดังได-พบจารึกของพระเจ-าอโศก ภาษาอรา
มาอิกที่กล0าวถึงการเผยแผ0ศาสนาของพระองคP นอกจากนี้ยังพบว0าสมณทูตหลายองคPได-เดินทาง
ข-ามเทือกเขาฮินดูกูชไปยังเอเชียกลางเพื่อเผยแผ0ศาสนา ในช0วงหลังภิกษุจากคาบูล เช0น พุทธยศะ,
ปุญยตราตะ และธรรมมิตระ ได-เดินทางไปเอเชียกลางและแปลคัมภีรPอินเดีย
ศูนยPกลางอำนาจของพระเจ-ากนิษกะอยู0แถบแคว-นคันธาระ ในสมัยของพระองคPพุทธศาสนา
เจริญรุ0งเรืองมาก อำนาจทางการเมืองของราชวงศPกุษาณะแผ0ขยายออกไปถึงเอเชียกลาง ดังที่เราได-พบ
ความสัมพันธPระหว0างภาคตะวันตกฉียงเหนือของอินเดียกับประเทศใกล-เคียง รวมถึงหุบเขาทาริม
(Tarim)
อาณาจักรของกนิษกะมีความเข-มแข็งตั้งแต0แถบกัษคารP (Kashgar) และโขตาน (Khotan)
ต0อเนื่องไปยังอาฟกานิสถาน และคันธาระ และต0อเนื่องเข-าไปยังอินเดีย เมืองหลวงของพระองคPคือ
เปษวารP (Peshwar) ที่ซึ่งพระองคPได-สร-างอารามและสถูปที่งดงาม ในสมัยของพระองคP ตักศิลาได-ขยาย
เปLนศูนยPกลางของพุทธศาสนาที่ยิ่งใหญ0 ประกอบด-วยอารามจำนวนมาก
นอกจากนี้พระเจ-ากนิษกะยังสัมพันธPกับการสังคายนาครั้งที่ 4 ที่เกิดขึ้น ณ เมืองกุวณะ
(Kuvana) ใกล-เมืองชลันธร (Jalandhara) หรือที่กุณฑลวนะ (Kundalavana) ในแคชเมียรP ภายใต-การ
นำของปารศวะและวสุมิตร จากการสังคายนาครั้งนี้เกิดคัมภีรPวิภาษาที่เขียนขึ้นโดยใช-ภาษาปรากฤตและ
สันสกฤต คัมภีรPนี้คงถูกนำไปยังกัษคารPและโขตานโดยพระสงฆPในสมัยนั้น
จากคัมภีรPวิภาษาซึ่งเปLนหลักธรรมของสรรวาสติวาท มีแนวโน-มที่ทำให-เชื่อได-ว0า พระเจ-า
กนิษกะทรงอุปถัมภPพุทธศาสนานิกายสรรวาสติวาท และมีส0วนสนับสนุนในการเผยแพร0 ส0วนนิกาย
ธรรคุปตกะและมหิษาศกะอาจเข-าสู0เอเชียกลางหลังนิกายสรรวาสติวาท ชิ้นส0วนของอาคมที่พบในเอเชีย
กลางแสดงให-เห็นว0าส0วนใหญ0มาจากปâฎกของสรรวาสติวาท มีเพียงส0วนน-อยที่มาจากปâฏกของ
