Page 35 - วัชรยานยันตระ

(หรือวัชรธร) เป็นเทพสูงสุด และก ำหนดให้เป็นผู้ให้ก ำเนิดพระธยำนิพุทธ
ทั้ง 5
9.4) สำธนมำลำ (Sadhanamala) เป็นคัมภีร์ที่ประกอบด้วย

“ธยำนะ” (ธยำนะ คือ ลักษณะทำงประติมำนวิทยำอย่ำงย่อของรูปเคำรพ
ในขณะเดียวกันรูปเคำรพก็เป็นกำรแสดงออกทำงรูปธรรมของธยำนะ
(Liebert, 1976: 17) เป็นกำรสร้ำงแนวคิดใหม่ๆ ทำงศำสนำ สำธนมำลำ
ประกอบด้วยสำธนะ 312 บท ที่แต่งขึ้นด้วยผู้เขียนที่หลำกหลำยในหลำยยุค
สมัยตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 8 - 17) (Bhattacharyya, 1980: 19) สำธนมำลำ

ฉบับที่เก่ำที่สุดอยู่ในปี 285 แห่งยุคเนวำริ (Newari era 285) ซึ่งตรงกับพ.ศ.
1708 ซึ่งหมำยควำมว่ำ บทสำธนะดังกล่ำวน่ำจะมีกำรเขียนขึ้นมำก่อน
หน้ำนี้นำนแล้วแต่เสร็จสิ้นลงในพ.ศ.1708 (Bhattacharyya, 1974: 3)
Bhattacharyya เชื่อว่ำ สำธนะมีกำรเขียนขึ้นไว้นำนแล้ว แต่ได้รับกำร
รวบรวมและเปิดเผยเมื่อพุทธศตวรรษที่ 17 ซึ่งเมื่อเริ่มเผยแพร่มีสำธนะแล้ว
ถึง 300 สำธนะ

สำธนมำลำ ไม่ได้เป็นคัมภีร์เพียงเล่มเดียวที่รวบรวมสำธนะ ดังนั้น
แม้สำธนะจะระบุถึงลักษณะของรูปเคำรพต่ำงๆ แต่รูปเคำรพบำงชิ้นที่พบก็มี
ลักษณะไม่ตรงตำมที่กล่ำวไว้ในสำธนมำลำ (นั่นหมำยควำมว่ำ กำรสร้ำงรูป
เคำรพนั้นอำจสร้ำงตำมคัมภีร์เล่มอื่น) และที่น่ำสนใจ คือ สำธนมำลำ ไม่

กล่ำวถึงพระธยำนิพุทธองค์อื่น นอกจำกพระไวโรจนะ (Bhattacharyya,
1985: 160)
ั
9.5) นิษปนนโยคำวลี (Nispannayogavali) ผลงำนของมหำบัณฑิต
อภยำกรคุปตะ (Mahapandita Abhayakaragupta) แห่งวิกรมศิลำวิหำร ซึ่ง
รุ่งเรืองอยู่ในรัชสมัยของพระเจ้ำรำมปำละ แห่งรำชวงศ์ปำละ (Ramapala
พ.ศ 1627-1673) เนื้อหำอธิบำยเกี่ยวกับมณฑลและเรื่องรำวของเทพและ

เทพี (Bhattacharyya, 1974: 3)

25