Page 359 - วัชรยานยันตระ
P. 359
เวียดนาม ในส่วนของจัมปานั้นก็เช่นเดียวกับในเขมรที่คงได้รับ
แนวคิดตันตระบางส่วนมาจากชวาและผนวกกับจากเขมรด้วย ดังที่ปรากฏ
ความสัมพันธ์ทางการเมืองระหว่างดินแดนทั้งสามตามที่กล่าวมา เพียงแต่
ในจัมปาอาจไม่โดดเด่นและเข้มข้นเท่ากับในเขมร
ไทย หลักฐานโบราณคดีที่สัมพันธ์กับวัชรยานตันตระมีปรากฏบ้าง
เล็กน้อยในวัฒนธรรมทวารวดี จากนั้นจะเป็นหลักฐานที่สัมพันธ์กับ
วัฒนธรรมเขมรทั้งในภาคตะวันออกเฉียงเหนือและภาคกลางของไทย
ซึ่งหลักฐานโบราณคดีที่เกี่ยวเนื่องกับวัชรยานตันตระในวัฒนธรรมเขมรที่
พบมีจ านวนมากและเป็นหลักฐานส าคัญที่แสดงให้เห็นถึงร่องรอยของ
วัชรยานตันตระในอาณาจักรกัมพูชา
ั
นอกจากนี้ยังช่วยคลี่คลายประเด็นปญหาที่เคยติดค้างอยู่ได้
ตัวอย่างเช่น จารึกซับบาก (พ.ศ. 1609) และร่องรอยของวัชรยานตันตระที่
ปราสาทหินพิมาย เป็นต้น ส่วนหลักฐานวัชรยานตันตระที่พบทางภาคใต้
ของประเทศไทยนั้น เป็นหลักฐานที่สัมพันธ์กับอาณาจักรศรีวิชัย ดังที่ได้
กล่าวมาแล้ว
ั่
เมียนมา จากที่ตั้งทางภูมิศาสตร์ทางฝงตะวันตกมีเขตแดนติดต่อ
กับทางตะวันออกและตะวันออกเฉียงเหนือของอินเดีย ท าให้มีความสัมพันธ์
กันทางวัฒนธรรมโดยเฉพาะ (ทางบก) ระหว่างรัฐอาระกันของพม่ากับ
แถบเบงกอล ซึ่งเป็นแหล่งก าเนิดของพุทธตันตระ และทางทะเลระหว่างพม่า
ั่
ตอนล่าง (สะเทิม) กับแถบโอริสสาและดินแดนตอนใต้ (ฝงตะวันออก) ของ
อินเดีย
ในช่วงที่มุสลิมเข้าสู่อินเดียในราวพุทธศตวรรษที่ 17 คงมีพระสงฆ์
และชาวพุทธบางส่วนจากรัฐพิหาร (ซึ่งส่วนใหญ่เป็นนิกายมหายานตันตระ)
เดินทางเข้าสู่ประเทศเมียนมา (พุกาม) ซึ่งขณะนั้นมหายานก าลังได้รับความ
นิยม แต่ต่อมาราชส านักเมียนมาหันไปเลื่อมใสในพระพุทธศาสนานิกาย
เถรวาทจากลังกา วัชรยานตันตระในเมียนมาจึงไม่เป็นที่นิยมนัก รูปแบบ
349
