Page 358 - วัชรยานยันตระ
P. 358
ของอิทธิพลวัชรยานตันตระในกัมพูชาที่อาจได้รับมาจากเนปาลและ/หรือ
ธิเบตนั้น ปีเตอร์ แชรรอกซ์ (Peter Sharrock) เคยเสนอแนวคิดไว้ว่า
อิทธิพลตันตระในกัมพูชาส่วนหนึ่งอาจมาจากเนปาล (กาฏมัณฑุ) ซึ่งกลาย
มาเป็นศูนย์กลางของวัชรยานตันตระแทนที่ศูนย์กลางเดิมแถบรัฐพิหาร -
เบงกอล โดยชี้ให้เห็นว่านอกจากแนวคิดหรือความเชื่อเกี่ยวกับเหวัชระ
ซึ่งเป็นที่รู้จักและนิยมในเนปาลแล้ว ลักษณะดวงพระเนตรของพระอาทิพุทธ
ที่ปรากฏบนบัลลังก์ของมหาสถูปสวยัมภูนาถที่เมืองกาฏมัณฑุ อาจให้
อิทธิพลกับยอดปราสาทที่มีพระพักตร์ของพระโพธิสัตว์ (หรือพระวัชรสัตว์ –
พระอาทิพุทธ) ที่ปราสาทบายน (Sharrock : 2007, 255-259) นอกจากนี้
ค าว่า “ต่างประเทศ” ที่ปรากฏในจารึกวัดสิธรนั้นหมายถึงที่ใด ดังนั้นจึงเป็น
สิ่งที่ควรศึกษาต่อไปว่ากัมพูชาได้รับแนวคิดวัชรยานตันตระมาจากที่ใดบ้าง
โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงสมัยของพระเจ้าชัยวรมันที่ 7
อนึ่ง เป็นที่น่าสังเกตว่า ก่อนที่พระเจ้าชัยวรมันที่ 7 จะขึ้น
ครองราชย์พระองค์หายไปจากประวัติศาสตร์เขมรเกือบ 15 ปีพระองค์เสด็จ
ไปอยู่ที่ใด มีผู้ให้ความส าคัญกับดินแดนแถบที่ราบสูงโคราชทางภาค
ตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย (แถบพิมาย) ซึ่งเชื่อกันว่าอาจมี
ความสัมพันธ์กับราชวงศ์มหิธรปุระที่สัมพันธ์กับพระเจ้าชัยวรมันที่ 7 และ
อาจเป็นแหล่งหนึ่งที่กัมพูชารับแนวคิดตันตระมา (หรือเป็นที่มาของตันตระ
ในกัมพูชา) แต่เราก็ไม่พบหลักฐานชัดเจนพอที่จะสรุปเช่นนั้นได้ ใน
ขณะเดียวกันเราก็ไม่พบว่า วัชรยานตันตระในกัมพูชามีการให้ความส าคัญ
กับรูปแบบยับ – ยุม ดังเป็นที่นิยมในธิเบตและเนปาล
ดังนั้นจากหลักฐานโบราณคดีที่มีอยู่ประกอบกับการศึกษาที่ผ่านมา
ของนักวิชาการหลายท่าน อาจกล่าวได้ว่า รูปแบบของวัชรยานตันตระใน
กัมพูชาอาจมีที่มาจากหลายแห่ง อันได้แก่ ชวา ที่ราบสูงโคราช (แถบพิมาย)
วัชราจารย์จากแถบพิหาร - เบงกอล และบางส่วนอาจมาจากเนปาล
348
