Page 357 - วัชรยานยันตระ
P. 357
อีกประการหนึ่งอาจเป็นไปได้ว่าบทบาทที่ส าคัญของ “เหวัชระ” ใน
กัมพูชา อาจเนื่องมาจากการที่คัมภีร์บางเล่มกล่าวว่า เหวัชระเป็นเทพผู้
พิทักษ์ที่มีความสัมพันธ์กับ “วัชรปาณี” ผู้มีบทบาทเป็นเทพแห่งสงคราม
สภาพเหตุการณ์บ้านเมืองของกัมพูชาในขณะนั้นอยู่ในสภาวะสงครามหรือมี
ความไม่สงบ (ระหว่างกัมพูชากับชวาและจัมปา) จึงอาจท าให้ “เหวัชระ”
ได้รับความนิยมอย่างมาก ซึ่งประเด็นนี้ก็สัมพันธ์กับจารึกในสมัยของพระเจ้า
ชัยวรมันที่ 7 ด้วย
เราจะเห็นได้ว่ามนตร์และพิธีกรรม (แบบตันตระ) เป็นอาวุธที่ส าคัญ
อย่างหนึ่งในการท าศึกสงครามในอดีตของหลายประเทศในเอเชียตะวันออก
เฉียงใต้ ดังจะเห็นได้ถึงพิธีกรรมในการสาปแช่งศัตรูหรือการตัดไม้ข่มนาม
ก่อนการออกศึกสงคราม สิ่งนี้อาจเป็นพิธีกรรมที่สืบทอดมาจากแนวคิดแบบ
ตันตระในอดีต นั่นหมายความว่า พิธีกรรมแบบตันตระและบทบาทของ
เหวัชระในกัมพูชา น่าจะเกี่ยวข้องกับการศึกสงครามมากกว่าที่จะเป็นการ
เลื่อมใสศรัทธาของกษัตริย์หรือราชส านักพียงอย่างเดียว มีตัวอย่างที่แสดง
ให้เห็นถึงพิธีกรรมดังกล่าวที่เกี่ยวเนื่องกับการเมืองและการสงคราม เช่น ใน
่
ประเทศญี่ปุนในพุทธศตวรรษที่ 19 มีการประกอบพิธีกรรมซึ่งมีการกล่าวไว้
ในคัมภีร์ตันตระ (Sharrock, 2015: 39)
จากการที่ไม่ปรากฎว่าเหวัชระได้รับความนิยมในชวา (แต่ปรากฏ
ในรูปของ “เหรุกะ” ซึ่งคัมภีร์ตันตระบางฉบับกล่าวว่า “เหวัชระ” เป็นรูปแบบ
ตันตระของเหรุกะ) จึงน าไปสู่ค าถามต่อไปว่า เป็นไปได้หรือไม่ที่กัมพูชา
ไม่ได้รับพุทธตันตระจากชวาเพียงแห่งเดียว แต่อาจได้รับจากอินเดีย เนปาล
และ/หรือธิเบตด้วย เพราะมีความเชื่อและแนวคิดหลายอย่างที่ปรากฎใน
กัมพูชาแต่ไม่ปรากฏในชวาเช่นการนับถือเหวัชระดังกล่าว
นอกจากนี้สิ่งที่น่าสังเกตอีกอย่างหนึ่ง คือ การนับถือพระไภษัชยคุรุ
ไวฑูรยประภา ซึ่งเป็นที่นิยมในกัมพูชาเช่นกัน แต่กลับไม่พบในชวา ซึ่งการ
นับถือพระพุทธเจ้าแพทย์นั้นเป็นที่นิยมมากในธิเบต เนปาล และจีน ในส่วน
347
