Page 66 - โบราณคดีและประวัติศาสตร์ในประเทศไทย ฉบับคู่มือครูสังคมศึกษา
P. 66
หลักฐานชั้นรอง เป็นหลักฐำนที่นักประวัติศำสตร์ให้ค่ำน ้ำหนัก
ควำมน่ำเชื่อถือน้อยกว่ำหลักฐำนชั้นต้น เนื่องจำกเป็นสิ่งที่ท ำขึ้นภำยหลัง หรือ
ได้มำจำกค ำบอกเล่ำ หรือจำกกำรศึกษำค้นคว้ำมำจำกหลักฐำนชั้นต้น ดังนั้น
อำจมีกำรสอดแทรกแนวคิด ควำมคิดเห็น ของผู้ศึกษำลงไปด้วย ดังนั้นผู้ใช้
ต้องมีควำมระมัดระวังตรวจสอบให้ดีว่ำ อะไรคือข้อเท็จจริง อะไรคือควำม
คิดเห็นที่ถูกเพิ่มเติมลงไป ผู้ใช้ต้องพิจำรณำตรวจสอบด้วยควำมระมัดระวังยิ่ง
อย่ำงไรก็ตำมถึงแม้ว่ำโดยหลักกำรทำงประวัติศำสตร์ทั่วไปให้ควำม
น่ำเชื่อถือหลักฐำนชั้นรองน้อยกว่ำหลักฐำนชั้นต้น แต่ในควำมเป็นจริงแล้วจะ
พบว่ำทั้งหลักฐำนชั้นต้นและหลักฐำนชั้นรองมีควำมส ำคัญไม่ต่ำงกันมำกนัก
และยังต้องเกื้อหนุนซึ่งกันและกันด้วย ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับเรื่องที่จะศึกษำและผู้
ศึกษำต้องรู้จักใช้หลักฐำนนั้นๆ อย่ำงถูกวิธี จึงจะเกิดประโยชน์อย่ำงแท้จริง
ลักษณะส าคัญที่เกี่ยวข้องกับหลักฐานประวัติศาสตร์ที่นักประวัติศาสตร์
ต้องตรวจสอบหรือท าความรู้จักให้มากที่สุด
อายุของหลักฐานประวัติศาสตร์ ซึ่งเป็นเรื่องส ำคัญมำก เพรำะ
กำรใช้หลักฐำนประวัติศำสตร์เพื่อศึกษำเหตุกำรณ์ในอดีตแต่ละยุคสมัยต้อง
ค ำนึงถึงอำยุของหลักฐำนที่น ำมำใช้ว่ำอยู่ในยุคสมัยเดียวกับเหตุกำรณ์ที่ก ำลัง
ศึกษำหรือเปล่ำ เพรำะถ้ำน ำหลักฐำนในสมัยหนึ่งมำศึกษำถึงเหตุกำรณ์ในอีก
สมัยหนึ่งก็จะได้ข้อสรุปทำงประวัติศำสตร์ที่ผิดพลำดห่ำงไกลจำกควำมเป็นจริง
ดังนั้นนักประวัติศำสตร์ต้องพยำยำมตรวจสอบให้รู้ว่ำหลักฐำนนั้นๆ
มีควำมใกล้ชิดกับเหตุกำรณ์ที่ศึกษำมำกน้อยเพียงใด เพื่อท ำกำรประเมิน
คุณค่ำควำมน่ำเชื่อก่อนและสำมำรถน ำหลักฐำนนั้นๆ มำใช้ได้อย่ำงถูกต้อง
และได้ประโยชน์อย่ำงเต็มที่ ถ้ำไม่สำมำรถตรวจสอบอำยุอำยุของหลักฐำน
นั้นๆ ได้ ถึงแม้ว่ำหลักฐำนนั้นๆ จะมีเรื่องรำวที่ส ำคัญมำกเพียงใด หลักฐำน
นั้นก็ขำดควำมน่ำเชื่อถือและน ำมำใช้ประโยชน์ได้ยำก หรือแทบจะใช้ไม่ได้เลย
กำรตรวจสอบหำอำยุของหลักฐำนประวัติศำสตร์ ผู้ตรวจสอบต้องเป็นผู้ที่มี
ควำมรู้ควำมเชี่ยวชำญเฉพำะทำง ในกรณีที่เป็นหลักฐำนประวัติศำสตร์
[๕๕]
