Page 61 - จากชีวกโกมารภัจจ์ถึงไภษัชยคุรุ

53

ได+ทราบว.าคันธาระและบริเวณอื่น ๆ ในส.วนที่เรียกว.า “อุตตรบถ” เปXนศูนยCกลางที่มีชื่อเสียงของ

เรื่องเล.าที่สัมพันธCกับการรักษาโรค (medical lore) ที่พวกมคะซึ่งแต.งกายด+วยชุดขาวสะอาดทำ

การรักษาโรคอย.างมีประสิทธิภาพ คนเจ็บจะได+รับการรักษาอย.างมีมาตรฐานทางสุขอนามัยสูง
เราจึงเห็นได+ว.าวิทยาศาสตรCการแพทยCนี้ มีความเชื่อมโยงที่สำคัญกับองคCประกอบ 3 ประการ

คือ พื้นที่, การนับถือพระอาทิตยC และจิตวิญญานหรือคุณค.าทางจริยธรรม ซึ่งความเปXนมาของ

พระไภษัชยคุรุ ก็สัมพันธCกับองคCประกอบทั้งสามนี้ คือการที่พระองคCมีสีผิว (วรรณะ) สีน้ำเงิน เปXนการ
เน+นให+เห็นถึงความสำคัญของดินแดนโขรสันและบทักษาน (Khorasan and Badakshan) ดินแดนแห.ง

หินมีค.า (คือเทอคอยซCและ ลาปèส ลาซูลิ (turquoise and lapis lazuli)) เกิดความศักดิ์สิทธิ์ขึ้น
เหมาะสมกับชื่อ นิลกาย นอกจากนี้ชื่อของพระองคCที่สัมพันธCกับการรักษา (ไภษัช) และสัญลักษณCของ

การนับถือพระอาทิตยC สุรย-ไวโรจนะ และจันทร-ไวโรจนะ ที่ขนาบอยู. 2 ข+าง (พระไวโรจนะ มีความ

หมายถึง พระอาทิตยC ซึ่งได+รับการแปลความในภาษาจีนว.า “พระอาทิตยCผู+อยู.เหนือธรรมชาติ
(Transcendent Sun)

นักบวชชาวมคะผู+ที่นับถือพระอาทิตยCและมีความสามารถทางการแพทยCได+เดินทางเข+ามาสู.
อินเดียราวศตวรรษที่ 1 ก.อนคริสตกาล – คริสตศตวรรษที่ 2 การปรากฎแนวคิด “อมิตาภะ” (อมิตะ =

transcendent Sun – abha อาภะ) (พระอาทิตยCผู+เหนือธรรมชาติ) ในศตววรษที่ 1 ก.อนคริสตกาล

อาจเปXนแรงบันดาลใจให+กับแนวคิด (ทฤษฎี) เกี่ยวกับไภษัชยคุรุ ในช.วงต+นคริสตกาล ไภษัชยคุรุฉบับ
แปลเปXนภาษาจีนฉบับแรก โดยศรีมิตร ใน ค.ศ. 317-322 (คริสตศตวรรษที่ 4 = พุทธศตวรรษที่ 9)

ไภษัชยคุรุมีกำเนิดจากดินแดนอินโด-อิหร.าน และมีฉากทางวัฒนธรรมของอินเดียภายใต+พวกศกะ

ปารCเถียน กุษาณ และอื่น ๆ (Chandra, 2012: 105)
เปXนที่น.าสังเกตว.า ดินแดนอุตตราบถ (รวมถึงแคชเมียรC คันธาระ และกัมโพช (หมายถึงดินแดน

ทางตะวันตกเฉียงเหนือของอินเดียในเขต Sogdiana)) มีบทบาทต.อพัฒนาการของคัมภีรCหลาย ๆ เล.ม
รวมถึงลักษณะทางประติมานวิทยาใหม. ๆ