Page 59 - จากชีวกโกมารภัจจ์ถึงไภษัชยคุรุ
P. 59
51
พระโพธิสัตวCอวโลกิเตศวร 1000 กร (แต.ละกรมีดวงตา 1 ดวง เหตุที่พระองคCทรงมีดวงตาถึง
1000 ดวงก็เพื่อคอยดูแล ขจัดความทุกขCทรมาน และจุดประกายแห.งความหยั่งรู+แก.สรรพสัตวC) มีการ
บันทึกถึงพระโพธิสัตวC 1000 กรเปXนครั้งแรกคือ ปรากฎในภาพเขียนของภิกษุอินเดียที่แสดงต.อ
จักรพรรดิ Kao-tsu สมัยราชวงศCถัง ซึ่งปกครองจีนอยู.ในช.วง ค.ศ. 618-626 (เนื่องจากขณะนั้นมีความ
วุ.นวายเกิดขึ้นในแผ.นดิน พระโพธิสัตวCอวโลกิเตศวรปางนี้จึงได+รับความนิยม)
ม+วนคัมภีรCที่พบในถ้ำตุนฮวงมีการกล.าวไว+ในตอนท+ายว.า คัมภีรCนี้มีการแปลเปXนภาษาจีนโดย
ภควัทธรรม แห.งภาคตะวันตกของอินเดีย ในช.วง ค.ศ. 650-661 ที่โขตาน (Chandra, 2012: 139)
มีการอธิบายถึงการปรากฎภาพของพระอาทิตยCและพระจันทรCซึ่งมีความโดดเด.นในโขตานในฐานะเทพ
ผู+ประทานอำนาจ และความเปXนอมตะ ลักษณะทางประติมานวิทยาของพระโพธิสัตว1อวโลกิเตศวร
1000 กร ที่ถ้ำตุนฮวงที่ถือสัญลักษณ1พระอาทิตย1และพระจันทร1นี้ เปsนลักษณะของโขตาน
(Chandra, 2012: 139-141)
พระอาทิตยC และพระจันทรC ถูกถ.ายทอดจากนามธรรมสู.รูปธรรม โดยปรากฎในรูปลักษณCของ
พระโพธิสัตวC 2 องคC คือ สุริยประภา และจันทรประภา เปXนบริวารของพระธยานิพุทธไวโรจนะ ในธิเบต
เทพีเการีปรากฎปาง (รูปแบบ) ที่เรียกว.า “Sun-Moon Gauri” บนมงกุฎและ/หรือสร+อยคอที่พระนาง
สวมใส.ปรากฎสัญลักษณCพระอาทิตยCและพระจันทรC เทพีองคCนี้ได+รับการกล.าวถึงโดยตารานาถ
(Taranatha) และได+รับการนับถืออย.างกว+างขวางไปทั่วธิเบตโดยการเผยแพร.ของปàทมสัมภวะ
(Padmasambhava)
พระอาทิตย1 (สุริยประภา) และ พระจันทร1 (จันทรประภา) บริวารของพระไภษัชยคุรุ
ไภษัชยคุรุ คือ ไวฑูรยประภา หรือหมายถึงผู+มีเครื่องแต.งกายเปXนไพฑูรยC มีผู+ตีความ “ไพฑูรยC”
ซึ่งเปXนหินมีค.าชนิดหนึ่งไปต.าง ๆ กัน บ+างว.าหมายถึง หินตาแมว (cat’seye) เนื่องจากมีแสงเปXน
ประกายคล+ายตาแมวและมีสีออกเขียว บ+างว.า คือ มรกต แต.สีของไภษัชยคุรุเปXนสีน้ำเงิน ดังนั้นไพฑูรยC
อาจหมายถึงหินขี้นกการะเวก (turquoise) หรืออาจเปXนลาปèส ลาซูลิ (lapis lazuli)
ในคัมภีรCลลิตวิสตระ มีการกล.าวถึง นีลกายิกะ (Nilakayika) หมายถึงเทพประเภทหนึ่ง มีผู+
ตีความคำนี้ไปหลายทางเช.นกัน แนวทางหนึ่งที่น.าสนใจคือ นีล = น้ำเงินเข+ม, กายะ = อาณาจักร
(กายะ มาจากภาษาอิหร.าน หมายถึง กษัตริยC) ดังนั้น คำว.า นีลกายะ จึงอาจหมายถึง อาณาจักร
(ดินแดน) แห.งหินสีน้ำเงิน หรือ ลาปèส ลาซูลิ (lapis lazuli)
ลาปèส ลาซูลิแห.งเมือง พทัขษาน (lapis lazuli of Badakhshan) (อยู.ในอาฟกานิสถาน)
มีชื่อเสียงมาจากเหมืองแถบตอนบน (ต+น) ของแม.น้ำโกกฉา (Kokcha river) อยู.ในขอบเขตของ อมู –
ทรรยะ (Amu-darya) หรือออกซัส (Oxus)
