Page 92 - จากชีวกโกมารภัจจ์ถึงไภษัชยคุรุ

84

หลักฐานที่สำคัญเกี่ยวกับคัมภีรPในพุทธศาสนาที่มีอายุเก0าสุด (Hartmann, 2010: xxvi-xxviii) ชิ้นส0วน

คัมภีรPเหล0านี้มีทั้งที่เขียนบนใบลาน เปลือกไม- หนัง และแผ0นทองแดง (ที่มีอายุเก0าที่สุดเขียนบนใบลาน

1
2
นำมาจากประเทศอินเดีย) อักษรที่ใช-มีทั้งพราหมี ขโรษฐึ และ แบคเตรียน-กรีก (สะท-อนถึงกลุ0มชน
หลากหลายที่อาศัยอยู0ในดินแดนดังกล0าว)
ส0วนเนื้อหาของชิ้นส0วนคัมภีรPที่พบมีหลากหลาย ได-แก0 อาคม สูตร (Agama Sutra), มหายาน

สูตร (Mahayana Sutra) (อัษฏสาหสริกาปรัชญาปารมิตา, วัชรัจเฉทิกาปรัชญาปารมิตา), วินัย
(Vinaya), อภิธรรม (Abhidharma), อวทาน (Avadana), และอื่น ๆ (เช0น ชาดกมาลาของอารศูร, และ

คาถา เย ธรรมา เปLนต-น)

ตัวอย?างชิ้นส?วนคัมภีร;ที่พบในแถบบามิยัน

คาถาเย ธรรมา

คาถา เย ธรรมา บนแผ0นทองแดง อักษรคุปตะภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
อายุราวคริสตPศตวรรษที่ 5 (พุทธศตวรรษที่ 10) ภาษาสันสกฤต-ปรากฤต
(ที่มา: Braarvig, 2010: 86-87)

1 อักษรพราหมีที่ใช-ในคัมภีรPดังกล0าวแสดงให-เห็นพัฒนาการของอักษรพราหมีตั้งแต0ราวคริสตPศตวรรษที่ 2-8
คือ ช0วงแรก เปLนอักษรพราหมีแบบกุษาณะ (คริสตPศตวรรษที่ 1-3) ช0วงที่ 2 อักษรพราหมีแบบคุปตะ (คริสตPศตวรรษที่
4-6) ช0วงที่ 3 อักษรพราหมีแบบกิลกิต/บามิยัน รูปแบบ I (คริสตPศตวรรษที่ 6) และช0วงที่ 4 อักษรพราหมีแบบกิลกิต/

บามิยัน รูปแบบ II (คริสตPศตวรรษที่ 7-8) (Braarvig, 2010: xxii)
2 อักษรขโรษฐี ปรับปรุงมาจากอักษรอรามาอิกเพื่อใช-สำหรับภาษาคันธารี อักษรอรามาอิกนี้ใช-กันอย0าง
แพร0หลายในอาณาจักรอาคีเมเนียน (Achamenian) ของเปอรPเซีย ซึ่งในช0วงศตวรรษที่ 6-4 ก0อนคริสตกาลดินแดน

คันธาระเปLนส0วนหนึ่งของอาณาจักรนี้ หลักฐานที่เก0าที่สุดของอักษรขโรษฐีปรากฏบนจารึกของพระเจ-าอโศกบนเสา
และบนหิน และปรากฏเรื่อยมาถึงราวคริสตPศตวรรษที่ 3 เมื่ออักษรพราหมีเข-ามาแทนที่ อักษรขโรษฐียังถูกใช-ในจารึก
และเอกสารราชการในอาณาจักรเอเชียกลาง เช0นที่โขตานในช0วงคริสตPศตวรรษที่ 3-4 และยังคงปรากฏตามเมืองต0าง ๆ
แถบเส-นทางสายไหมสายเหนือถึงราวคริสตศตวรรษที่ 7