Page 347 - วัชรยานยันตระ
P. 347
บทที่ 8
วิเคราะห์และสรุป
จากการศึกษาค้นคว้าตามที่ได้น าเสนอมาแล้วนั้น น่าจะเป็น
แนวทางที่ท าให้เข้าใจพุทธศาสนามหายานนิกายวัชรยานตันตระได้ชัดเจน
ยิ่งขึ้น โดยในบทที่ 1 ได้น าเสนอถึงประวัติความเป็นมา แนวคิด และ
หลักธรรม รวมถึงหลักปฏิบัติและพิธีกรรมของพุทธศาสนาวัชรยานตันตระ
ซึ่งเป็นสิ่งส าคัญที่จะท าให้เราเข้าใจหลักฐานโบราณคดีที่เป็นผลผลิตเนื่องใน
พุทธศาสนานิกายดังกล่าวได้อย่างชัดเจน ส่วนในบทที่ 2 นั้นได้น าเสนอ
หลักฐานโบราณคดีในประเทศอินเดีย ทั้งที่เป็นแหล่งโบราณคดี
โบราณสถาน โบราณวัตถุ ประเภทต่างๆ ในฐานะที่อินเดียเป็นแหล่งก าเนิด
ของพุทธศาสนามหายานสกุลวัชรยานตันตระ จากนั้นในบทที่ 3 - 7 ได้
น าเสนอหลักฐานโบราณคดีในประเทศต่างๆ ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
เพื่อเป็นการเปรียบเทียบและแสดงให้เห็นว่าหลักฐานโบราณคดีที่พบใน
ประเทศเหล่านั้น สะท้อนให้เห็นถึงร่องรอยหรืออิทธิพลของวัชรยานตันตระ
อย่างไร
หลักฐานโบราณคดีที่แสดงให้เห็นถึงร่องรอยของวัชรยานตันตระที่
ปรากฏในดินแดนเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่ชัดเจน ได้แก่ แนวคิดเกี่ยวกับ
พระอาทิพุทธ และระบบพุทธเทพ - เทพี ซึ่งสะท้อนออกมาในรูปของศาสน
สถานและประติมากรรมรูปเคารพต่าง ๆ (อันได้แก่ พระอาทิพุทธ พระธยานิ
พุทธ พระมานุษิพุทธ พระโพธิสัตว์ชาย - หญิง เทพ – เทพีต่างๆ รวมถึง
เทพชั้นรองและเทพผู้พิทักษ์ เป็นต้น)
วัชรยานตันตระ เป็นพัฒนาการของพุทธศาสนามหายาน สืบเนื่อง
มาตั้งแต่แนวคิดและหลักการของ “นาคารชุน” ผู้ก่อตั้งลัทธิมาธยามิกะ ซึ่งให้
ความส าคัญกับคัมภีร์ปรัชญาปารมิตา จากนั้นน าไปสู่แนวคิดของนิกาย
โยคาจารภายใต้นักคิดคนส าคัญคือ “อสังคะ” ที่ให้ความส าคัญกับโยคะ
337
