Page 350 - วัชรยานยันตระ
P. 350
ใช้ในการประกอบพิธีกรรม รวมถึงมณฑลในรูปแบบอื่นๆ เช่น
ั
สถาปตยกรรม หรือมณฑลของรูปเคารพ)
- แนวคิดของระบบเทพ - เทพี หรือล าดับศักดิ์ รวมถึงการ
ก าหนดบทบาทหน้าที่ของเทพ น าไปสู่การปรากฏของเทพใหม่ๆ ในนิกาย
ตันตระ โดยเฉพาะเทพชั้นรอง (ยิดัมหรือเทพผู้พิทักษ์) เช่น เหวัชระ
ด้วยลักษณะที่ปรากฏของเทพและเทพีในลักษณะดังที่กล่าวมา
ท าให้คนส่วนใหญ่เข้าใจว่า พุทธตันตระได้รับอิทธิพลมาจากศาสนาฮินดู
(ฮินดูตันตระ โดยเฉพาะอย่างยิ่งไศวนิกาย ซึ่งมีแนวคิดที่คล้ายคลึงกัน เช่น
การบูชาศิวลึงค์ การบูชาเทพี และการแสดงพลังอ านาจของเทพ - เทพี
โดยเฉพาะอย่างยิ่งในบทบาทที่ดุร้าย ซึ่งไม่ค่อยปรากฎในพระพุทธศาสนา)
อันที่จริงแล้วจากการศึกษาที่ผ่านมาของนักวิชาการแสดงให้เห็นว่า
พระพุทธศาสนามหายานรับแนวคิดนี้มาจากส านักคิดที่สร้างปรัชญาในแนว
ตันตระนี้มาก่อน จากนั้นฮินดูจึงรับรูปแบบของพุทธตันตระเข้าไปผสมผสาน
อีกทีหนึ่ง (ผาสุข อินทราวุธ, 2518)
ดังนั้นในช่วงหลังเมื่อพระพุทธศาสนาและศาสนาฮินดูผสมผสาน
แนวคิดแบบตันตระเข้าไปจึงมีแนวโน้มไปในทางเดียวกัน บางครั้งเทพบาง
องค์ก็ปรากฏทั้งในฮินดูและพุทธตันตระ และบางแห่งในเอเชียตะวันออก
เฉียงใต้เช่นกัมพูชา ไศวนิกายและพุทธตันตระก็ได้รับการนับถือควบคู่กันไป
8.1 วัชรยานตันตระในอินเดีย
มีนักวิชาการบางกลุ่มเชื่อว่า ดินแดนทางภาคตะวันตกเฉียงเหนือ
ของอินเดียเป็นแหล่งก าเนิดของนิกายตันตระอันเนื่องมาจากชื่อ “อุททิยานะ”
ที่ถูกกล่าวถึงในฐานะเป็นหนึ่งใน “ปิฐะ” หรือศูนย์กลางส าคัญของนิกาย
ตันตระ เป็นที่ทราบกันโดยทั่วไปว่าในบริเวณหุบเขาสวัตมีเมืองอุททิยานะ
่
ดังที่ปรากฎในบันทึกของฝาเสียนและเสวียนจั้งรวมถึงจดหมายเหตุราชวงศ์
ถังที่กล่าวถึงเมืองนี้ อีกทั้งในบันทึกของบาทหลวงจีนยังระบุถึงการนับถือ
340
