Page 46 - วัชรยานยันตระ
P. 46
(Bhattacharya, 1980: 110) โดยกล่ำวว่ำ พระธยำนิพุทธทั้ง 5 เป็นตัวแทน
ของขันธ์ทั้ง 5 หรือธำตุทั้ง 5 ซึ่งประกอบขึ้นเป็นโลกนี้ จึงมีกำรจัดเทพและ
เทพีเป็น 5 กลุ่ม หรือ 5 สกุล แต่ละกลุ่มมีหัวหน้ำกลุ่มที่เทียบได้กับ ตถำคตะ
(ตถำคต) ที่เรียกว่ำ “ธยำนิพุทธ” ซึ่งโดยนัยก็คือ พระธยำนิพุทธนี้เป็น
ตัวแทนหรือบุคคลำธิษฐำนของขันธ์ทั้ง 5 (สกันธะ) (Skandhas) (ตรงกับ
ภำษำบำลี คือ รูป เวทนำ สัญญำ สังขำร วิญญำณ) ซึ่งเป็นสภำวะที่ไม่มี
จุดเริ่มต้นและไม่มีที่สิ้นสุด
พระธยำนิพุทธทั้ง 5 ได้รับยกย่องให้เป็นต้นตระกูลของพระพุทธเจ้ำ
และพระโพธิสัตว์ต่ำงๆ แบ่งเป็น 5 ตระกูล (สกุล) โดยที่ลักษณะรูปเคำรพ
ของพระธยำนิพุทธแต่ละองค์จะมีสัญลักษณ์, มุทรำ และสีประจ ำ แต่ละสกุล
ประกอบด้วยเทพและเทพีจ ำนวนมำก (ดูเพิ่มเติมใน ผำสุข อินทรำวุธ, 2543:
51-53) พระธยำนิพุทธทั้ง 5 และคุณสมบัติต่ำงๆ ประกอบด้วย
สัญลักษณ์ วรรณะ
ธยำนิพุทธ ธำตุ ทิศ
(ปำง) (สี)
้
อักโษภยะ วิญญำณขันธ์ ทิศตะวันออก มำรวิชัย ฟำ
ไวโรจนะ รูปขันธ์ ทิศเบื้องบน (กลำง) ธรรมจักร ขำว
รัตนสัมภวะ เวทนำขันธ์ ทิศใต้ ประทำนพร เหลือง
อมิตำภะ สัญญำขันธ์ ทิศตะวันตก ปำงสมำธิ แดง
อโมฆสิทธิ สังขำรขันธ์ ทิศเหนือ ประทำนอภัย เขียว
ทำยำท
ธยำนิพุทธ สัญลักษณ์ นำงคู่บำรมี
(ธยำนิโพธิสัตว์)
อักโษภยะ วัชระ โลจนำ (หรือมำมกี) โพธิสัตว์วัชรปำณี
ไวโรจนะ จักร วัชรธำตุวิศวรี (หรือโลจนำ) โพธิสัตว์สมันตภัทร
รัตนสัมภวะ เพชรพลอย มำมกี (หรือวัชรธำตุวิศวรี) โพธิสัตว์รัตนปำณี
ั
อมิตำภะ ดอกบัว ปำณฑรำ โพธิสัตว์ปทมปำณี
อโมฆสิทธิ วิศววัชระ อำรย (ตำรำ) โพธิสัตว์วิศวปำณี
36
