Page 42 - วัชรยานยันตระ
P. 42
ถึงพระธยำนิพุทธทั้ง 5 และตำมด้วยแนวคิดเกี่ยวกับพระอำทิพุทธ ประมำณ
พุทธศตวรรษที่ 15
วัชรยำนตันตระ ได้น ำเทพและเทพีในพุทธศำสนำมหำยำนที่มีอยู่
เป็นจ ำนวนมำกมำจัดให้เป็นระบบ พร้อมทั้งเพิ่มหลักเกณฑ์หรือแนวคิด
เกี่ยวกับ “สกุล” ของเทพและเทพีเหล่ำนั้น กำรจะเข้ำใจรูปเคำรพเทพและ
เทพีในวัชรยำนตันตระจึงจ ำเป็นต้องเข้ำใจฐำนะและศักดิ์ของเทพเหล่ำนั้น
ด้วย ในที่นี้ไม่ได้มีควำมประสงค์ที่จะท ำกำรศึกษำเปรียบเทียบลักษณะทำง
ประติมำนวิทยำของรูปเคำรพต่ำงๆ เพียงแต่ต้องกำรให้ผู้อ่ำนเข้ำใจถึง ระบบ
และล ำดับของพุทธเทพและเทพีในวัชรยำนตันตระ รวมถึงลักษณะหลักๆ
ของรูปเคำรพดังกล่ำว เพื่อเป็นพื้นฐำนไปสู่กำรเข้ำใจหลักฐำนโบรำณคดีที่
พบในดินแดนเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เท่ำนั้น (ผู้ที่ต้องกำรศึกษำใน
รำยละเอียดให้ดูเพิ่มเติมใน ผำสุข อินทรำวุธ, 2543)
1.7.1 อำทิพุทธะ/อำทิพุทธ (Adi Buddha)
วัชรยำนมีควำมเชื่อใน “พระอำทิพุทธ” ว่ำ เป็นใหญ่ในเทพทั้งหลำย
พระอำทิพุทธ คือ พระพุทธเจ้ำผู้เป็นประธำนในสำกลโลก วัชรยำนถือว่ำ
พระอำทิพุทธเป็นสวยัมภู (เกิดเอง) เป็นผู้สร้ำงสรรพสิ่งทั้งหลำย ปรำกฏกำย
ในรูปของ “วัชรธระ/วัชรธร” แนวคิดเกี่ยวกับพระวัชรธรและพระอำทิพุทธนี้
ปรำกฏครั้งแรกหลังพุทธศตวรรษที่ 15 ในมหำวิทยำลัยนำลันทำ หลังจำกที่
แนวคิดเกี่ยวกับพระธยำนิพุทธทั้ง 5 เป็นที่แพร่หลำยแล้ว แต่ในขณะนั้น
ปรัชญำฮินดูก ำลังปรับเข้ำสู่แนวคิดของเทพเจ้ำสูงสุดเพียงหนึ่งเดียว จึงท ำ
ให้เกิดแนวคิดของพระอำทิพุทธหรือพระวัชรธรขึ้น ซึ่งพระอำทิพุทธนี้จะเป็น
จุดแรกเริ่มผู้สร้ำงสรรพสิ่งทั้งปวง (รวมถึงพระธยำนิพุทธทั้ง 5) ด้วย
(Bhattacharyya, 1980: 127) ลัทธิแรกที่ยอมรับแนวคิดพระอำทิพุทธ คือ
“กำลจักรยำน” (ดูเพิ่มเติมใน Bhattacharyya, 1985: 161)
32
