Page 41 - วัชรยานยันตระ
P. 41
หรือไม่ และอย่ำงไร อีกทั้งสำมำรถใช้เป็นหลักฐำนที่ชัดเจนในกำรศึกษำ
เปรียบเทียบระหว่ำงดินแดนต่ำงๆ ได้
กำรสร้ำงรูปเคำรพทำงศำสนำนั้น ตำมปกติมักสร้ำงขึ้นอย่ำง
เคร่งครัดตำมที่ระบุไว้ในคัมภีร์ รูปเคำรพของเทพเป็นบุคคลำธิษฐำนของ
เทพที่กล่ำวไว้ในคัมภีร์ กำรศึกษำทำงประติมำนวิทยำ ซึ่งจะท ำให้เข้ำใจ
แนวคิดที่แฝงอยู่ในรูปเคำรพเหล่ำนั้นได้ ต้องศึกษำคัมภีร์ทำงศำสนำและ
เข้ำใจในแนวคิดของลัทธินั้นๆ (อย่ำงน้อยขั้นพื้นฐำน) ซึ่งคัมภีร์ทำงศำสนำ
ดังกล่ำว มีทั้งที่กล่ำวถึงกำรแสดงบุคคลำธิษฐำนของเทพทั้งทำงตรงและ
ทำงอ้อม ทั้งที่เป็นส่วนของปรัชญำทำงศำสนำ (เช่น Guhyasamaja-tantra,
Advayavajrasamgraha) หรือบำงกลุ่มเป็นคัมภีร์ที่อธิบำยถึง ลักษณะทำง
ประติมำนวิทยำของรูปเคำรพในศำสนำโดยตรง ซึ่งกลุ่มหลังนี้คัมภีร์วัชรยำน
ตันตระส ำคัญที่อธิบำยลักษณะของเทพและเทพีอันเป็นรู้จักกันดี เช่น
ั
คัมภีร์สำธนมำลำ (Sadhanamala) และคัมภีร์นิษปนนโยคำวลี (Nispanna
yogavali)
อย่ำงไรก็ตำม รูปเคำรพที่พบเป็นหลักฐำนโบรำณคดี บำงครั้งก็ไม่
มีกำรกล่ำวไว้ในคัมภีร์ทั้งสองเล่มดังกล่ำว กลับปรำกฎอยู่ในคัมภีร์ที่
เกี่ยวข้องกับกำรประกอบพิธีกรรม (ซึ่งส่วนใหญ่ไม่ได้รับกำรตีพิมพ์) เช่น
คัมภีร์เอกัลลวีระ-จัณฑะ-มหำโรษณะ-ตันตระ (Ekallavira-Canda-
Maharosana-Tantra) ซึ่งมีกำรบรรยำยถึงลักษณะรูปแบบของปรัชญำปำรมิ
ตำที่ไม่พบว่ำมีกำรกล่ำวไว้ในคัมภีร์หรือต ำรำทำงประติมำนวิทยำอื่นใด
(Bhattacharyya, 1974: 5)
1.7 ระบบรูปเคำรพของเทพและเทพี ในวัชรยำนตันตระ
ระบบเทพและเทพีในวัชรยำนตันตระ ปรำกฏอย่ำงชัดเจนเป็น
ระบบรำวพุทธศตวรรษที่ 12 ในคัมภีร์คุหยสมำชะ-ตันตระ โดยมีกำรอธิบำย
31
