Page 228 - ตำราโบราณคดีอินเดีย
P. 228
โบราณคดีอินเดีย | 220
รัช าในย ค หากา ย
- ยกย่องพระวิษณุเป็นเทพสําคัญ ทําหน้าที่แทนพระอัคนี พระสุริยะ และพระยม เทพใน
สมัยพระเวท
- เริ่มการก่อตั้ง 2 นิกายใหญ่คือ ไศวนิกายและไวษณพนิกาย
- เริ่มแนวคิดตรีมูรติ คือ รวมเทพ 3 องค์ (พระพรหม – ผู้สร้าง พระวิษณุ – ผู้รักษา
และพระศิวะ – ผู้ทําลาย) เป็นเทพสูงสุดองค์เดียวคือตรีมูรติเป็นปรมาตมันหรือวิญญาณสากล
- มีการผสมผสานระหว่างเทพเจ้าในศาสนาพระเวทและเทพเจ้าท้องถิ่น
- ลัทธิพื้นเมืองหลายลัทธิถูกกลืนเข้าในศาสนาพราหมณ์ เช่น
ลัทธิการบูชานางทุรคา เดิมนางทุรคาเป็นเทพีประจําท้องถิ่น มีลักษณะดุร้าย
ต่อมาชาวอารยันยอมรับให้เป็นชายาของรุทร และกลายมาเป็นชายาพระศิวะ เป็นต้นกําเนิดของลัทธิ
ศักติ ในมหาภารตะกล่าวถึงการบูชานางทุรคาว่า พระกฤษณะแนะนําอรชุนให้บูชานางทุรคาก่อน
ออกสงคราม
ลัทธิปศุปตะ เป็นลัทธิพื้นเมืองเดิม ต่อมาเป็นนามของรุทร – ศิวะ มหาภา-
รตะกล่าวว่า ปศุปตะเป็นเทพแห่งสัตว์ป า อาศัยอยู่บนเขาหิมาลัย มีชายาคือ พระอุมา หรือ ทุรคา
เมื่ออรชุนจะออกสงคราม ได้มาขออาวุธจากปาศุปตะ เป็นที่มาของไศวนิกาย
ลัทธิวสุเทวะ-กฤษณะ เป็นลัทธิที่สําคัญที่สุด มีรายละเอียดกล่าวไว้ในมหาภา
รตะ จากลัทธิการบูชาวสุเทวะ-กฤษณะ นําไปสู่ ัท ิ ควตา (มีอีกชื่อหนึ่งว่าปาญจราตระ ซึ่งนับถือ
เทพวสุเทวะ-กฤษณะเป็นเทพสูงสุด) วิถีทางแห่งการหลุดพ้นคือ บูชาวสุเทวะ - กฤษณะ ห้าม ่าสัตว์
ห้ามสละโลก ลัทธิภควตาเป็นลัทธิแรกที่นําคติการสร้างรูปเคารพมาใช้
จากลัทธิภควตา --> ไวษณพนิกาย
ยุคนี้พราหมณ์มีบทบาทในพิธีกรรมมาก แต่ผู้ที่อยู่ในวรรณะสูงหรือที่ร่ํารวยเท่านั้นที่
สามารถประกอบพิธีกรรมได้ เกิดการกีดกันทางวรรณะ ซึ่งทําให้เกิดศาสนาที่ไม่มีพระเจ้าขึ้นนั่นคือ
ศาสนาพุทธและศาสนาเชน
8
ทรร นะทั้ง 6
นอกจากนี้ในระยะเวลานี้ได้เกิดปรัชญาฮินดู (สํานักคิด) ขึ้น 6 สาขา เรียกว่า ทรรศนะ
6 (ษฑทรศน) ซึ่งเกิดขึ้นจากคัมภีร์อุปนิษัทด้วยกัน แม้จะมีจุดมุ่งหมายเดียวกันคือเพื่อให้เกิดปัญญารู้
แจ้งเห็นจริงซึ่งสัจธรรม แต่ก็มีแนวทางต่างกัน
ทรรศนะทั้ง 6 ได้แก่
8 สุชีพ ปุญญานุภาพ, ประวัติศาสตร์ศาสนา (กรุงเทพ : บริษัทรวมสาสน์ (1977) จํากัด, 2541), หน้า 260-276.
