Page 263 - จากชีวกโกมารภัจจ์ถึงไภษัชยคุรุ

255

ดังนั้น จึงกล3าวไดEค3อนขEางชัดเจนว3า จากการขุดแต3งศาสนสถานประจำโรงพยาบาลในประเทศ

ไทย ทำใหEทราบว3า รูปเคารพของพระไภษัชยคุรุและโพธิสัตวAบริวารทั้งสอง ตามที่จารึกกล3าวว3ามีการ

ประดิษฐานไวEในอาโรคยศาลานั้น มีลักษณะทางประติมานวิทยาอย3างไร นอกจากนี้งานวิจัยชิ้นนี้ไดE
พยายามศึกษาว3า เหตุใดพระไภษัชยคุรุ จึงมีลักษณะทางประติมานวิทยาคลEายคลึงกับวัชรธร (ถือวัชระ

และกระดิ่งเช3นกัน แต3ต3างกันที่ลักษณะการถือ) รวมถึงไดEทำการศึกษารูปเคารพอื่น ๆ ที่พบในอาโรคย

ศาลาดEวยว3ามีความสัมพันธAเกี่ยวขEองกันอย3างไร
แต3ประเด็นปgญหาที่น3าสนใจอีกประการหนึ่งก็คือ คติความเชื่อเกี่ยวกับพระไภษัชยคุรุ

พระพุทธเจEาแพทยAและพระโพธิสัตวAบริวารทั้งสององคA (สุริยประภาและจันทรประภา) มาจากไหน ?
หรือ กล3าวอย3างง3าย ๆ ว3า พระสูตรหรือคัมภีรAต3าง ๆ ที่กล3าวถึงพระไภษัชยคุรุนี้มาสู3เขมรไดEอย3างไร

แมEว3าจะมีหลักฐานที่แสดงใหEเห็นความสัมพันธAกับวัชรยานตันตระ และมีหลักฐานการรับวัชรยานตันตระ

ของเขมรว3าบางส3วนอาจมาจากชวา และบางส3วนอาจมาจากอินเดียโดยตรง แต3การนับถือพระพุทธเจEา
แพทยAก็ไม3ปรากฎหรือไม3เปRนที่นิยมในดินแดนทั้งสองนั้นในขณะที่จะเห็นไดEว3า ในดินแดนเอเชียกลาง

และจีน แนวคิดนี้ทั้งคัมภีรAและลักษณะทางประติมานวิทยาของพระไภษัชยคุรุและพระโพธิสัตวAบริวาร
ทั้งสององคA เปRนที่นิยมอยู3ในเอเชียตะวันออกโดยเฉพาะอย3างยิ่งในประเทศจีนในสมัยราชวงศAถัง

การติดต3อสัมพันธAระหว3างจีนและเขมรมีมานานแลEวตั้งแต3สมัยก3อนเมืองพระนคร (ฟูนันและ

เจนละ) ซึ่งเป¶าหมายหลักของการติดต3อสัมพันธAดังกล3าวก็คือการคEา (ตามเสEนทางสายไหม) แต3ใน
ขณะเดียวกันเราก็ไดEพบว3ามีความสัมพันธAทางศาสนาและศิลปวัฒนธรรมดEวย โดยเฉพาะอย3างยิ่งในช3วง

คริสตศตวรรษที่ 7 ที่มีการเดินทางของนักแสวงบุญชาวจีนที่เดินทางไปมาระหว3างจีนและอินเดียอยู3

เนือง ๆ ซึ่งเราก็ไดEพบหลักฐานโบราณคดีที่ยืนยันไดEถึงความสัมพันธAดังกล3าวทั้งในจีนและเขมร
ตัวอย3างเช3นที่หมู3บEานสเดงเจย (Sdaeung Chey) ต.จุงเพรย เมืองกำปงจาม (ใกลEเวียดนาม) ไดEพบ

ประติมากรรมสำริดพระวัชรปาณี? (ถือวัชระในมือซEาย) อายุราวคริสตศตวรรษที่ 6-7 มีลักษณะของ
ศิลปะจีนแบบเว3ยตะวันออก (ค.ศ. 534-550)