Page 276 - จากชีวกโกมารภัจจ์ถึงไภษัชยคุรุ

268

ลักษณะดังกล<าว ซึ่งก็อาจตีความได7ว<า แนวคิดการทำ “ใบหน7าหรือดวงตา” ในความหมายถึง

“วัชรสัตวE” ได7พัฒนาขึ้นโดยพวก “มหันตา” ที่เดินทางมายังเนปาลและเอเชียตะวันออกเฉียงใต7 ?

(แนวคิดนี้อาจเปQนแนวคิดแรกเริ่ม ที่ต<อมานำไปสู<การตีความว<า ดวงตาหรือใบหน7านั้นเปQนของ
พระโพธิสัตวEอวโลกิเตศวร ที่คอยสอดส<องดูแลสัตวEโลก ตามพัฒนาการของพุทธศาสนาสมัยพระเจ7า

ชัยวรมันที่ 7 ที่ในช<วงแรก อาจรับแนวคิดตันตระจากเนปาล ? (หรือจากพวกมหันตา) ช<วงที่สองหันมา

นับถือโลเกศวร และช<วงที่สาม พัฒนาสู<ลัทธิโยคินีของเหวัชระตันตระ (ปราสาทบายนแสดงถึงระบบ
มณฑลจักรวาล หน7าบุคคล = วัชรสัตวE (ดูเพิ่มเติมใน Sharrock, 2007)

ดังนั้นสรุปได7ว<านักวิชาการกลุ<มดังกล<าว มีความเห็นว<า พุทธศาสนาวัชรยานตันตระที่รุ<งเรืองอยู<
ในเนปาลและเขมรในช<วงพุทธศตวรรษที่ 12 มีความคล7ายคลึงกันหลายประเด็น อันเนื่องมาจากการ

ลี้ภัยจากการรุกรานของมุสลิมที่เข7ามายังพิหารและเบงกอล ซึ่งนักวิชาการกลุ<มดังกล<าวมองว<า อาจเปQน

ช<วงเวลาเดียวกันที่กลุ<มวัชราจารยEกลุ<มหนึ่งเข7ามายังเนปาล (ธิเบต) ในขณะที่อีกกลุ<มหนึ่งเข7ามายังเอเชีย
ตะวันออกเฉียงใต7 หรือ ความคล7ายคลึงดังกล<าวอาจมาจากเนปาล ? (แนวคิดพัฒนาในเนปาลแล7วจึงเข7า

มาในเขมร) อย<างไรก็ตาม เราก็ยังไม<อาจตอบคำถามได7ว<า แนวคิดเกี่ยวกับไภษัชยคุรุในเขมรมาพร7อมกับ
วัชรยานตันตระของคนกลุ<มดังกล<าวหรือไม< (เนื่องจากไม<พบว<าคติความเชื่อเกี่ยวกับไภษัชยคุรุเปQนที่

แพร<หลายในเนปาล)

จากจีนสูMเขมร ?

มีความเปQนไปได7หรือไม<ว<า คัมภีร/และแนวคิดเกี่ยวกับพระพุทธเจRาแพทย/ที่เขRาสูMเขมรและ

ไดRรับความนิยมนี้มาจากจีน อาจจะโดยทางตรงหรือทางอ7อม (โดยผ<านจามปา ?) ซึ่งความสัมพันธE
ระหว<างจีนกับจามปาค<อนข7างชัดเจนเช<นเดียวกับความสัมพันธEระหว<างจามปากับเขมร

ทางตรง - ดังเปQนที่ทราบแล7วว<า คัมภีรEไภษัชยคุรุไวฑูรยประภาเปQนที่นิยมอยู<ในประเทศจีนช<วง
สมัยราชวงศEถัง (ฉบับแปลที่สำคัญที่ได7รับความนิยมมาก คือ ฉบับที่แปลโดยยวนฉ<างและอี้จิง) ซึ่งในช<วง

เวลาดังกล<าวการติดต<อสัมพันธEระหว<างจีนกับเขมร (ทั้งการทูตและการค7า) มีหลักฐานอย<างชัดเจน

จะมีความเปQนไปได7หรือไม<ว<า คัมภีรEไภษัชยคุรุไวฑูรยประภาถูกนำเข7ามาจากจีนสู<เขมร (โดยทางตรง)
โดยนักบวชหรือพ<อค7าชาวจีน

ทางอ7อม – แนวคิดดังกล<าวอาจเข7าสู<เขมรโดยผ<านมาทางจามปา ? เพราะจากประวัติศาสตรEจะ
เห็นได7ชัดเจนถึงความสัมพันธEระหว<างจีน – จามปา และเขมร ตามประวัติของพระเจ7าชัยวรมันที่ 7 เรา

ได7ทราบว<าก<อนที่พระองคEจะขึ้นครองราชยE พระองคEได7หลบซ<อน (ลี้ภัย) อยู<ในจามปาเปQนเวลานาน

ตั้งแต<พระเจ7ายโศวรมันถูกลอบปลงพระชนมEโดยพระเจ7าตรีภูวนาทิตยE ในปù ค.ศ. 1165 ชีวิตในวัยหนุ<ม
ของพระเจ7าชัยวรมันที่ 7 อยู<ที่เมืองวิชัย พระองคEคงมีความผูกพันกับวัฒนธรรมจามไม<น7อย และคงใช7

เปQนรากฐานหรือเปQนประสบการณEสำหรับพระองคEเมื่อขึ้นครองราชยE จึงมีนักวิชาการตั้งข7อสันนิษฐานว<า

พระเจ7าชัยวรมันที่ 7 รับตันตระเข7มข7นมาจากจามปาหรือไม< ? ซึ่งอาจรวมทั้งแนวคิดการสร7างถนนและ