Page 272 - จากชีวกโกมารภัจจ์ถึงไภษัชยคุรุ

264

เนปาล

พระพุทธศาสนาได7เข7าสู<ประเทศเนปาลอย<างชัดเจนในสมัยพระเจ7าอโศกมหาราช ราวศตวรรษที่

3 ก<อนคริสตกาล (พุทธศตวรรษที่ 3) ซึ่งพระองคEได7เสด็จไปนมัสการสังเวชนียสถานที่ลุมพินีวันและได7
ประดิษฐานเสาหินขนาดใหญ<ไว7ที่นั่น ในช<วงพุทธศตวรรษที่ 7 เมื่อพระเจ7ากนิษกะปกครองแคว7น

คันธาระ พุทธศาสนานิกายสรรวาสติวาท (หินยานที่ใช7ภาษาสันสกฤต) ได7เจริญรุ<งเรืองขึ้นก็ได7แผ<อิทธิพล

เข7าสู<ประเทศเนปาลด7วย แต<นิกายในพุทธศาสนาที่เจริญรุ<งเรืองอย<างต<อเนื่องในเนปาลเปQนพุทธศาสนา
มหายาน โดยเฉพาะอย<างยิ่งพุทธตันตระ (นิกายวัชรยาน, มนตรยานและกาลจักรยาน) โดยผ<านมาทาง

แคว7นแคชเมียรEตั้งแต<ราวคริสตศตวรรษที่ 8-9 (พุทธศตวรรษที่ 13-14) อติศะ (Atisha) (ค.ศ. 982-
1054) สมณทูตที่อยู<ระหว<างการเดินทางไปธิเบตตะวันตกเปQนผู7นำกาลจักรยาน (ไอสวริกะ – Aisvarika)

เข7ามาเผยแพร<ในเนปาล (Beguin, 2009: 250) หลังจากนั้นในช<วงคริสตศตวรรษที่ 14-15 (พุทธ

ศตวรรษที่ 19-20) จากการเข7ามาของมุสลิมทำให7พุทธศาสนาในเนปาลเริ่มเสื่อมลง
อย<างไรก็ตามไม<ปรากฎความนิยมในการนับถือพระไภษัชยคุรุในประเทศเนปาลดังเช<นที่พบ

ในธิเบต ซึ่งอาจแสดงให7เห็นว<าที่มาของพุทธศาสนาในเนปาล – ธิเบต อาจมาจากคนละแห<งกัน (ธิเบต
รับจากจีนในขณะที่เนปาลรับจากอินเดีย) หรือ จะเปQนเพราะแนวคิดนี้ไม<ได7รับความนิยมในเนปาล?)

ธิเบต
พุทธศาสนาเข7าสู<ธิเบตราวคริสตศตวรรษที่ 7 (ค.ศ. 629) (พุทธศตวรรษที่ 12) ในสมัยของ

พระเจ7าสองสันกัมโปนี้ ลักษณะพุทธศาสนาในธิเบตเปQนแบบผสมผสานกับความเชื่อพื้นเมืองหรือลัทธิ

“บอน” (นับถือผีสางเทวดา) คล7ายลัทธิเตöา ธิเบตเริ่มรับพุทธศาสนาจากจีน ดังที่ประวัติศาสตรEแสดงให7
เห็นอย<างชัดเจนว<าธิเบตติดต<อสัมพันธEกับจีนมาก บางเวลามีอำนาจทางการเมืองเหนือจีน เคยยึดครอง

บางส<วนของจีน โดยธิเบตเข7าครอบครองเตอเกสถาน (Turkestan) โดยเฉพาะอย<างยิ่งดินแดนที่พุทธ
ศาสนารุ<งเรืองเช<นที่โขตาน (Khotan) กุฉา (Kucha) และ ตุนฮวง (Tun-huang) (ในปù ค.ศ. 831

อำนาจทางการเมืองของธิเบตเสื่อมลง สูญเสียตุนฮวง (Tun-huang) ให7กับชาวอุยกูรE (the Uighurs))

ส<วนพุทธศาสนาจากอินเดียนั้น มีบันทึกที่กล<าวถึงการเข7ามาเผยแผ<พุทธศาสนาของนักปราชญE
สำคัญของอินเดียเปQนครั้งคราว เช<น ศานตรักษิตะ (Santaraksita) เดินทางไปธิเบตและอยู<จนถึง ค.ศ.

762 (คริสตศตวรรษที่ 8 = พุทธศตวรรษที่ 13) ที่โดดเด<นที่สุดคือ ราวคริสตศตวรรษที่ 11 อติศะ จาก
วิกรมปุระ มีบทบาทสำคัญต<อพุทธศาสนาในธิเบต ท<านได7เดินทางไปภาคกลางของธิเบตและเสียชีวิตที่

นั่นในปù ค.ศ. 1054 ท<านเปQนผู7ริเริ่มนิกาย กดัมปะ ได7รจนาคัมภีรEพุทธศาสนาภาษาธิเบตขึ้นเปQนเล<มแรก

นับเปQนคุรุสำคัญที่ฝkงรากวัชรยานตันตระลงบนแผ<นดินธิเบต (Pal, 1969: 137) แต<จากการที่จีนมี
อิทธิพลต<อธิเบตค<อนข7างมาก จึงทำให7พบว<าคติความเชื่อเกี่ยวกับพระพุทธเจ7าแพทยE – ไภษัชยคุรุ (แบบ

จีน) ได7รับความนิยมและพัฒนาเปQนอย<างมากในธิเบต