Page 272 - วัชรยานยันตระ
P. 272
เป็นที่ทราบกันแล้วว่า ปราสาทหินพิมายเป็นปราสาทแบบเขมรที่มี
ความสวยงามและโดดเด่นมากแห่งหนึ่งในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทย
(รองจากปราสาทหินพนมรุ้ง) แต่หากกล่าวถึงในแง่ของการเป็นหลักฐานทาง
โบราณคดีที่สัมพันธ์กับพระพุทธศาสนานิกายตันตระแล้ว อาจกล่าวได้ว่า
ปราสาทหินพิมายมีความส าคัญมากที่สุด ทั้งในด้านจารึกที่ปรากฏที่ปราสาท
หินพิมาย หรือภาพสลักต่างๆ ซึ่งมีความน่าสนใจและดูเหมือนเป็นสิ่งที่ไม่
ั
ค่อยได้พบเห็นหรือคุ้นเคยนัก ท าให้เกิดประเด็นปญหาที่นักวิชาการทั้งชาว
ไทยและชาวต่างประเทศ ไม่ว่าจะเป็นนักโบราณคดี นักประวัติศาสตร์ศิลปะ
หรือนักการศาสนา ต่างท าการศึกษาและตีความกันมาเป็นระยะเวลา
ยาวนาน แต่ไม่ว่าการตีความภาพสลักที่ปราสาทหินพิมายจะออกมาแตกต่าง
กันอย่างไร (ซึ่งจะได้น าเสนอต่อไป) ต่างก็เป็นที่ยอมรับกันว่า ปราสาทหิน
พิมายเป็นศาสนสถานที่มีความสัมพันธ์กับพุทธศาสนานิกายตันตระ
ในที่นี้ต้องการน าเสนอการศึกษาและการวิเคราะห์ของนักวิชาการ
ต่างๆ ว่าปรากฏในแนวทางใดบ้าง รวมถึงน าเสนอหลักฐานโบราณคดีที่
ปรากฎที่ปราสาmหินพิมายเพื่อชี้ให้เห็นว่าปราสาทหินพิมายได้รับการ
ตีความว่า เป็นพุทธสถานในนิกายวัชรยานตันตระ อย่างไร
ปราสาทหินพิมายแสดงให้เห็นแนวคิดใหม่ที่ปรากฏขึ้นนั่นคือ
พุทธตันตระ โดยที่ปราสาทหินพิมายเป็นศาสนสถานหลักเพียงแห่งเดียวใน
วัฒนธรรมเขมรที่สร้างขึ้นตามแนวคิดพุทธตันตระก่อนสมัยพระเจ้าชัยวรมัน
ที่ 7 (พ.ศ. 1724-1759) ซึ่งเป็นสมัยที่พุทธตันตระเป็นศาสนาประจ ารัฐ
จากจารึกที่พบที่ปราสาทหินพิมาย (K. 397) ดังที่น าเสนอมา
ข้างต้น แสดงให้เห็นอย่างชัดเจนถึงการนับถือเทพส าคัญองค์หนึ่งของ
วัชรยานตันตระ นั่นคือ ไตรโลกยวิชยะ (ซึ่งความเป็นมาของเทพองค์นี้ได้
กล่าวถึงไว้แล้วในบทที่ 1) ซึ่งเราได้พบประติมากรรมรูปเคารพของไตรโลกย
วิชยะที่พิมายด้วย
262
