Page 31 - จากชีวกโกมารภัจจ์ถึงไภษัชยคุรุ
P. 31
23
เปXนที่ทราบกันว.า พระไภษัชยคุรุ ไม.ปรากฎเปXนรูปธรรมในดินแดนที่มักกล.าวกันว.าเปXนต+น
กำเนิดของแนวคิดนี้นั่นคือ ประเทศอินเดีย แต.หากศึกษาหลักฐานโบราณคดีเกี่ยวกับพัฒนาการของ
พุทธศาสนา ในระยะเวลาใกล+เคียงกับที่แนวคิดนี้พัฒนาขึ้น (ดังที่จะได+นำเสนอหลักฐานโบราณคดี
ดังกล.าวในบทต.อไป) ก็จะเห็นได+ว.า หลักฐานทางโบราณคดีที่หลงเหลืออยู. แสดงให+เห็นค.อนข+างชัดเจน
ว.าดินแดนที่แนวคิดนี้พัฒนาขึ้นในช.วงเวลาราวคริสตศตวรรษที่ 4 เปXนต+นมานั้น อยู.แถบเอเชียกลาง
และค.อย ๆ มีพัฒนาการขึ้นเรื่อย ๆ และเข+าสู.จีน
ดังที่ได+ทราบกันว.าคัมภีรCสำคัญ เช.น สัทธรรมปุณฑริกสูตร ก็มีกำเนิดและ/หรือ พัฒนาขึ้นใน
ดินแดนเหล.านี้ และจะเห็นได+ในบทที่ 3 และ 4 ว.า “อินเดีย” ที่ชาวเอเชียกลางและจีนกล.าวถึงนั้น ที่จริง
หมายถึง ดินแดนทางภาคตะวันตกเฉียงเหนือของอินเดีย (คือดินแดนคันธาระ แคชเมียรC และปàญจาบ)
ซึ่งขณะนั้นอยู.ภายใต+การปกครองของราชวงศCกุษาณะซึ่งเปXนช.วงที่พุทธศาสนาเจริญรุ.งเรืองเปXนอย.าง
มากจนมีพัฒนาการเปXนของตนเอง (ต.างไปจากในดินแดนอินเดียภาคกลางและภาคตะวันออก– แถบลุ.ม
แม.น้ำคงคา) ดังนั้นจึงเปXนได+ว.า พัฒนาการของแนวคิดเกี่ยวกับพระพุทธเจ+าแพทยCอาจเริ่มขึ้นในดินแดน
แถบภาคตะวันตกเฉียงเหนือของินเดียและแถบเอเชียกลางก็เปXนได+ และเปXนที่แน.ชัดว.าได+รับความนิยม
และมีพัฒนาการอย.างมากในแถบอเชียตะวันออก
คัมภีร1ทางพุทธศาสนาที่เกี่ยวข7องกับการแพทย1และพระพุทธเจ7าแพทย1
เรื่องราวเกี่ยวกับพระไภษัชยคุรุหรือพระพุทธเจ+าแพทยC เริ่มปรากฏในคัมภีรCรุ.นแรก ๆ เช.น
สัทธรรมปุณฑริกสูตร และคัมภีรCวิมลเกียรตินิรเทศสูตร ในนามของ “ไภษัชยราช” พระองคCเปXนแพทยC
ผู+ยิ่งใหญ.สูงสุด (เจ+าแห.งแพทยC) อาจกำเนิดมาจากแนวคิดหรือเรื่องเล.าเกี่ยวกับพระโพธิสัตวCแห.ง
อภิปรัชญา เจ+าแห.งแพทยC (ไภษัชยราช) ซึ่งได+รับการกล.าวถึงว.าเปXนผู+รักษาทางจิตวิญญาน เปXนเทพผู+
ได+รับการบูชาในฐานะแพทยCผู+รักษาโรค (ทั้งทางกายและทางใจ) (Majupuria, 2003: 120) โดยทั่วไป
แล+วคัมภีรCทางพุทธศาสนารุ.นแรก ๆ ที่ยังคงเหลือร.องรอยอยู. มักเปXนคัมภีรCที่ได+รับการแปลเปXนภาษา
ต.าง ๆ ของเอเชียกลางและเอเชียตะวันออก เริ่มจากจีนในราวคริสตCศตวรรษที่ 2 และราวคริสตCศตวรรษ
ที่ 7 จึงเริ่มมีการแปลจากสันสกฤตเปXนภาษาธิเบต (ส.วนที่เปXนต+นฉบับภาษาสันสกฤตสูญหายไปแล+ว)
ในที่นี้ ขอแบ.งคัมภีรCที่จะกล.าวถึงออกเปXน 2 กลุ.มคือ คัมภีรCที่แสดงให+เห็นถึงความสัมพันธCของ
พุทธศาสนากับการแพทยC และคัมภีรCที่กล.าวยกย.องสรรเสริญพระไภษัชยคุรุโดยตรง
