Page 33 - จากชีวกโกมารภัจจ์ถึงไภษัชยคุรุ

25

(อาหารสำหรับภิกษุผู+พยาบสลไข+), ยาสำหรับภิกษุผู+ปZวยไข+ (สุชีพ ปุญญานุภาพ, 2539:

245)

- พระพุทธเจ7าทรงพยาบาลภิกษุอาพาธ – ว.าด+วยคนไข+ที่ดีและไม.ดี ผู+พยาบาลไข+ที่ดีและไม.ดี
นอกจากนั้นได+ทรงแสดงวิธีสวดประกาศของสงฆCเพื่อมอบบริขาร (เครื่องใช+) ของผู+เปXนไข+ที่

สิ้นชีวิตแก.ภิกษุผู+พยาบาลไข+ (จีวรขันธกะ) (สุชีพ ปุญญานุภาพ, 2539: 245)

ไภษัชยวัสดุ (ฉบับภาษาธิเบต) เปXนพระวินัยที่กล.าวถึงการใช+ “ยา-เวชภัณฑC” สำหรับสงฆC

อาพาธ แม+ว.าเนื้อหาในฉบับภาษาธิเบตที่เหลืออยู.จะกล.าวถึงหัวข+อนี้ไม.มากนัก แต.ส.วนใหญ.กล.าวถึงการ
เดินทางของพระพุทธองคCไปยังเมืองสำคัญ ๆ เช.นมถุรา (Mathura), โอตาลา (Otala), อโยธยา

(Ayodhya, สาเกต (Saketa), และ สราวัสตี (Sravasti) เปXนต+น มีการกล.าวถึงอดีตชาติของพระองคC

และของพระอัครสาวก 2 องคCคือพระโมคคัลลานะ และพระสารีบุตร มีการกล.าวถึงการปรุงอาหาร
การบริโภคเนื้อสัตวC การยอมรับการใช+เหรียญกษาปณC (karsapanas) การหันมานับถือพุทธศาสนาของ

จตุโลกบาลและชฏิล มีการกล.าวถึงการใช+เวชภัณฑCในสงฆCอาพาธ (สงฆCได+รับสิทธิพิเศษในการใช+ยาและ
เวชภัณฑCแทบทุกชนิดที่มีอยู.ในขณะนั้น รวมถึงการเยียวยารักษาผู+ถูกงูพิษกัดด+วยการใช+มนตรCมายุรี

วิทยา (mayurividya) (Banerjee, 1979: 199-206) ในเอเชียกลางได+พบชิ้นส.วนของคัมภีรCนี้ด+วย

ซึ่งอาจเปXนของนิกายมูลสรรวาสติวาท (ภาษาจีน ธิเบต สันสกฤต) หรือ ธรรมคุปตกะ (ภาษาจีน) ที่เปXน
ภาษาสันสกฤตพบที่กิลกิต (Gilgit) (Saha, 1970: 65)

2. คัมภีร1ที่แสดงให7เห็นแนวคิดเกี่ยวกับพระโพธิสัตว1และพระพุทธเจ7าแพทย1
เช.น คัมภีรCสัทธรรมปุณฑริกสูตร, คัมภีรCวิมลเกียรตินิรเทสสูตร คัมภีรCกลุ.มนี้แสดงให+เห็นแนวคิด

ว.า พระพุทธเจ+าเปXนแพทยCผู+ยิ่งใหญ. ได+แก. คัมภีรCลลิตวิสตระ คัมภีรCที่กล.าวพระนามพระโพธิสัตวCที่
อาจพัฒนาไปสู.แนวคิดพระโพธิสัตวCและพระพุทธเจ+าแพทยC ได+แก. คัมภีรCสัทธรรมปุณฑิกสูตร

คัมภีรCที่มีการกล.าวถึงพระโพธิสัตวCที่อาจมีความสัมพันธCกับพัฒนาการการนับถือพระไภษัชยคุรุ

(ที่มีหลักฐานเหลืออยู.) รุ.นแรก ๆ และเปXนที่แพร.หลายเปXนอย.างมากน.าจะได+แก. คัมภีร1สัทธรรมปุณฑริก
สูตร ซึ่งกล.าวถึงพระโพธิสัตวC 2 องคCคือ ไภษัชยราช กับไภษัชยสมุทคต ซึ่งในชาติก.อนหน+านั้น คือ

วิมลครรภ และวิมลเนตร พระโอรสของพระเจ+าศุภวยุหะและพระนางวิมลทัตตะ มึคัมภีรCเฉพาะที่
กล.าวถึงพระองคCซึ่งได+รับการแปลในปê ค.ศ. 424-442 (พ.ศ. 967-985) นอกจากนี้พระองคCยังมีบริวาร

อีก 2 องคCคือ พระโพธิสัตวC สุริยประภา และ จันทรประภา

2.1) คัมภีร1สัทธรรมปุณฑริกสูตร (Saddharmapundarika)

เปXนหนึ่งในคัมภีรCที่สำคัญที่สุดของมหายาน มีผู+เลื่อมใสศรัทธาจำนวนมากไม.เฉพาะใน

อินเดีย แต.ยังรวมถึงในเอเชียกลาง จีนและญี่ปุZนด+วย ไม.ทราบแน.ชัดว.ารจนาขึ้นเมื่อใด เปXนภาษาอะไร