Page 37 - จากชีวกโกมารภัจจ์ถึงไภษัชยคุรุ
P. 37
29
2.2) คัมภีร1ลลิตวิสตระ (Lalitavistata)
เปXนคัมภีรCในพุทธศาสนานิกายเถรวาทที่ใช+ภาษาสันสกฤต (สรรวาสติวาท) เขียนเปXน
ภาษาสันสกฤตผสมปรากฤต เปXนหนึ่งในไวปุลยสูตร ไม.ทราบชื่อผู+แต.งและไม.ทราบแน.ชัดว.าแต.งขึ้น
เมื่อใด ได+รับการแปลเปXนภาษาจีนตั้งแต.พุทธศตวรรษที่ 7 แต.หายไป เหลือแต.ฉบับที่แปลครั้งที่ 2 ในช.วง
พุทธศตวรรษที่ 9 และแปลเปXนภาษาธิเบตจากต+นฉบับภาษาสันสกฤตในช.วงพุทธศตวรรษที่ 11
(Nariman, 1923: 22-26)
คัมภีรCลลิตวิสตระ เขียนขึ้นหลังคัมภีรCสัทธรรมปุณฑริกสูตร เปXนพุทธประวัติฉบับพิศดารของ
นิกายสรรวาสติวาท (พุทธศาสนาเถรวาทที่ใช+ภาษาสันสกฤต) แต.เนื้อหาของคัมภีรCแสดงให+เห็นแนวคิด
และคติความเชื่อฝZายมหายานอย.างชัดเจน มีเรื่องราวที่กล.าวถึงเทพเจ+าในศาสนาพราหมณC อิทธิฤทธิ์
ปาฏิหาริยCต.าง ๆ มีการนำเรื่องนรกสวรรคCรวมถึงการเวียนว.ายตายเกิดตามความเชื่อในศาสนาพราหมณC
เข+ามาผสมผสาน (ผาสุข อินทราวุธ, 2543: 19) อย.างไรก็ตาม Winternitz กล.าวว.า มีความเปXนไปได+ที่
คัมภีรCนี้แต.งขึ้นจากคัมภีรCเถรวาทที่มีมาก.อน (Banejee, 1979: 247)
นิกายสรรวาสติวาท เปXนสาขาหนึ่งของเถรวาทแต.ใช+ภาษาสันสกฤต ซึ่งในช.วงที่เริ่มเกิดนิกาย
ย.อยนี้ขึ้นในตอนปลายรัชสมัยของพระเจ+าอโศกนั้น ถือว.าเปXนนิกายนอกรีต (unorthodox) ทำให+ถูก
ขับไล.ออกจากเมืองมคธ สงฆCในนิกายย.อยใหม.นี้จึงเดินทางไปตั้งฐานที่มั่นอยู.ที่แคชเมียรC-คันธาระ และ
เปXนที่รู+จักกันในชื่อว.านิกาย “สรรวาสติวาท” เรื่องราวนี้ถูกบันทึกไว+ใน “อภิธรรมมหาวิภาษาศาสตรC”
และในบันทึกของเสวี้ยนจัง และพระสงฆCกลุ.มนี้นี่เองที่ทำให+ภาค (ตะวันตกเฉียง) เหนือของอินเดีย
กลายเปXนศูนยCกลางการศึกษาทางพุทธปรัชญาตั้งแต.นั้นเปXนต+นมา โดยได+รับการอุปถัมภCในชั้นต+นจาก
พระเจ+ากนิษกะแห.งราชวงศCกุษาณะ (Banerjee, 1979: 6)
พุทธประวัติที่ปรากฎในคัมภีรCลลิตวิสตระ แสดงให+เห็นถึงความเปXน “โลกุตตระ” (เหนือโลก
และมวลมนุษยC) ของพระพุทธองคC อย.างไรก็ตาม สิ่งที่น.าสนใจประการหนึ่งของคัมภีรCลลิตวิสตระที่
สัมพันธCกับการแพทยC (ในประเด็นศึกษาวิจัยครั้งนี้) ก็คือ คัมภีรCนี้มีการสรรเสริญด+วยข+อความซ้ำ ๆ กัน
หลายครั้งว.า พระพุทธเจ7าทรงเปsนแพทย1ผู7ยิ่งใหญa (King of Medicines) ผู7สามารถปลดเปลื้อง
ความเจ็บปวดและความทุกข1ทรมานของมนุษย1 ในอัธยายที่ 1 ชื่อ นิทานปริวรรต (วaาด7วยเหตุบังเกิด
พระสูตร) ได7บรรยายวaา “พระองค1เปsนแพทย1 ประทานยาคือ อมฤต” (แสง มนวิฑูร, 2512)
คัมภีรCสัทธรรมปุณฑริกสูตร และลลิตวิสตระ น.าจะเขียนขึ้นตั้งแต.ราวคริสตศตวรรษที่ 2
(พุทธศตวรรษที่ 7) มีการกล.าวถึงพระโพธิสัตวCไภษัชยราช
2.3) วิมลเกียรตินิรเทส สูตร / วิมลเกียรตินิทเทสสูตร (Vimalakirti-nirdesa
sutra)
คัมภีรCวิมลเกียรตินิรเทส สูตร หรือ วิมลเกียรตินิทเทสสูตร ซึ่งได+รับการกล.าวว.าเปXน
“เพชรแห.งพระสูตรมหายาน” (jewel of Mahayana sutras) นี้ เปXนหนึ่งในคัมภีรCสำคัญมหายานใน
