Page 26 - จากชีวกโกมารภัจจ์ถึงไภษัชยคุรุ

18

สำนวนสันสกฤตและธิเบต กลBาววBา ทBานเปPนบุตรของพระเจ?าพิมพิสารกับภรรยาพBอค?า ชื่อ

“โกมารภัจจ;” ชื่อนี้อาจมาจากศัพท;ภาษาสันสกฤต ‘Kaumarabhrtya’ ซึ่งตามอายุรเวทมีการระบุวBา

หมายถึงการแพทย;สาขาหนึ่งที่เกี่ยวกับกุมารเวชศาสตร;และการผดุงครรภ;
สำนวนภาษาธิเบตกลBาวเสริมวBาหลังจบการศีกษาแล?ว ทBานได?ทำการฝ†กฝนวิชาการผBาตัดเปõด

กะโหลกจากอาจารย;อาตรียะ (Atreya) ซึ่งอาศัยอยูBที่เมืองตักศิลา ซึ่งผลงานของทBานทำให?อาจารย;พอใจ

มาก คำสอนของแพทย;ผู?มีนามวBา “อาตรียะ (Atreya)” นี้เปPนพื้นฐานของคัมภีร; “จรกะ สังหิตา”
(Caraka Samhita) จากนั้นทBานได?เดินทางไปยังเมืองภัทรังกร (bhadrankara) ในเมืองวิทรรภะ

(Vidarbha) ที่ซึ่งทBานได?เรียนศาสตร;ที่มีชื่อวBา “สรรวภูตรูตะ – Sarvabhutaruta) - เสียงแหBงมวล
มนุษยชาติ (The Sounds of All Beings) จากนั้นทBานได?เดินทางกลับและได?พบกับชายขนฟ¶นผู?มี

“มณี” ที่มีชื่อวBา “สรรวาภูตประสาทนะ sarvabhutaprasadana) ซึ่งเมื่อทBานได?นำ “มณี” นี้วางตBอ

หน?าคนป}วย จะสามารถมองเห็นอวัยวะภายในของคนป}วย ทำให?สามารถวินิจฉัยโรคได? (Zysk, 2000:
54)

สำนวนจีน กลBาววBามารดาของทBานคือนางฟ|านาม “อามรปาลิ – Amrapali” (ที่ได?รับการเลี้ยง
ดูโดยพราหมณ;) กับพระเจ?าพิมพิสาร ชีวิตของทBานถูกกำหนดมาแล?ววBาทBานจะต?องเปPน “แพทย;”

เด็กชายเกิดมาโดยถือถุงเข็มที่ใช?ในการรักษาโรคไว?ในมือ ซึ่งได?รับการทำนายวBาตBอไปจะได?เปPนแพทย;

และหมอยาประจำราชสำนัก สิ่งนี้ชี้ให?เห็นถึงอิทธิพลของการแพทย;ท?องถิ่น เนื่องจากการรักษาโรคด?วย
วิธีการฝaงเข็มเปPนสิ่งที่ปฏิบัติกันมาในสังคมจีนตั้งแตBศตวรรษที่ 1 กBอนคริสตกาล (Zysk, 2000: 53)

หลังจากที่ทBานได?ร่ำเรียนวิชาการแพทย;จากผู?รู?ในท?องถิ่นจนกลายเปPนผู?เชี่ยวชาญแล?ว ทBานรู?สึก

วBายังมีความรู?ไมBเพียงพอ ประจวบกับที่ทBานได?ทราบขBาวของแพทย;ผู?มีชื่อเสียงคือ อาตริ ปõงคละ (Atri
Pingala) ซึ่งอาศัยอยูBที่เมืองตักศิลา จึงเดินทางไปศึกษาวิชาแพทย;กับอาจารย;ทBานนี้ หลังจากได?ศึกษา

เปPนเวลา 7 ปç ทBานได?ทำการศึกษาและทดสอบสมุนไพรตBาง ๆ จนประสบความสำเร็จ ในขณะเดินทาง
กลับทBานได?พบเด็กชายผู?หนึ่งกำลังขนฟ¶น ทBานได?พบวBาทBานสามารถมองทะลุผBานรBางของเด็กชายผู?นั้นได?

ทBานจึงตระหนักในขณะนั้นทันทีวBา ในมัดฟ¶นนั้นต?องมีชิ้นสBวนของต?นไม?แหBง “ไภษัชยราชัน –

bhaisajyarajan” ผู?ซึ่งในคัมภีร;มหายานกลBาววBา เปPนพระโพธิสัตว;แหBงการรักษาโรค ทBานจึงได?ขอซื้อไม?
นั้นจากเด็กหนุBมและได?พบกิ่งไม?มงคลดังกลBาว และนำกิ่งไม?นั้นมาใช?ในการรักษาโรค (Zysk, 2000: 55)

จากเรื่องเลRานี้แสดงใหgเห็นถึงความสัมพันธ3เชื่อมโยงระหวRาง ชีวก โกมารภัจจ3 กับไภษัชย
ราชัน และตRอเนื่องไปยังไภษัชยคุรุ ซึ่งเปiนสิ่งหนึ่งที่อาจแสดงใหgเห็นกำเนิดและพัฒนาการของ

ไภษัชยคุรุ

เมื่อเปรียบเทียบทั้งสี่สำนวนจะเห็นวBา สำนวนภาษาบาลีไมBได?กลBาวถึงการศึกษาวิชาแพทย;ของ
ทBานชีวกกBอนที่จะเดินทางไปศึกษาที่ตักศิลา รวมทั้งไมBได?ระบุถึงชื่ออาจารย;ที่ทBานได?เรียนด?วย (ซึ่งอาจ

เปPนคนเดียวกับ อาตริ ปõงคละ (Atri Pingala) ในสำนวนภาษาจีน) รวมทั้งไมBได?กลBาวถึงการฝ†กฝน

วิชาการผBาตัดเปõดกะโหลกและการเรียนศาสตร;ที่มีชื่อวBา “สรรวภูตรูตะ (Sarvabhutaruta) - เสียงแหBง