Page 24 - จากชีวกโกมารภัจจ์ถึงไภษัชยคุรุ
P. 24
16
ที่กลBาวมานี้จะเห็นได?อยBางชัดเจนถึงความสัมพันธ;ระหวBางการแพทย;และสถาบันสงฆ; (ใน
พุทธศาสนา) รวมถึงความเจริญก?าวหน?าของวิชาแพทย;ศาสตร; ซึ่งมีการเรียนการสอนอยูBในพุทธสถาน
ตBาง ๆ ในชBวงเวลาดังกลBาว
จากชีวกโกมารภัจจ3ถึงไภษัชยคุรุ
เรื่องราวเกี่ยวกับการรักษาพยาบาลในสถาบันพุทธศาสนาปรากฏอยูBในพระวินัยในสBวนของ
“ขันธกะ” ของมหาวรรค วินัยปõฎก ทั้งในนิกายสรวาสติวาท มหิษาศกะ มหาสังฆิกะ มูลสรรวาสติวาท
และเถรวาท 4 นิกายแรกปรากฎเปPนภาษาจีน นิกายที่ 5 ภาษาจีน และธิเบต และบางสBวนเปPนภาษา
สันสกฤต นิกายที่ 6 เปPนภาษาบาลี (Zysk, 2000: 51)
เรื่องเลBาเกี่ยวกับแพทย;ชีวกโกมารภัจจ; (Jivaka Komarabhacca) บรมครูแหBงการแพทย;
3
แผนโบราณ ปรากฏอยูBในขันธกะ (khandhaka) จากสBวนที่เกBาที่สุดของพระวินัยให?ข?อมูลเกี่ยวกับ
การแพทย;ในอินเดียโบราณ ยิ่งไปกวBานั้นขันธกะยังแสดงให?เห็นถึงความสัมพันธ;ของการแพทย;กับภิกษุ
ในพุทธศาสนา ในสำนวนภาษาบาลี (บทที่ 8) สะท?อนให?เห็นถึงความรู?ทางการแพทย;และการรักษาใน
อินเดียโบราณ สำนวนภาษาสันสกฤต ธิเบต และจีน แสดงให?เห็นถึงพัฒนาการที่เกิดขึ้นบนพื้นฐานของ
พุทธศาสนามหายานแบบลึกลับ (ตันตระ) และอิทธิพลทองถิ่น สBวนในนิกายมหีศาสกะปรากฏอยูBใน
“จีวรขันทกะ” บทที่ 5 ของพระวินัย
ชีวกะ โกมารภัจจ3 (Jivaka Komarabhacca)
ชื่อ “ชีวกะโกมารภัจจ;” เปPนชื่อที่รู?จักกันดีวBา เปPน “แพทย;” ผู?ทำการรักษาพระพุทธองค;
หมอชีวกะผู?นี้ได?ร่ำเรียนวิชาแพทย;มาจาก “ตักศิลา” เปPนเวลา 7 ปç มีชื่อเสียงโดBงดังในการรักษาโรค
อีกทั้งยังบริจาคที่ดิน (สวนมะมBวง) ที่เมืองราชคฤห;เพื่อใช?เปPนสังฆาราม ได?ชื่อวBา “ชีวการาม”
(Jivakarama) (หรือชีวกัมพวัน Jivaka amravana vihara) ซึ่งนอกจากพระพุทธองค;แล?วชีวกโกมาร
ภัจจ; ยังทำการดูแลรักษาสุขภาพให?กับบรรดาภิกษุสงฆ;ในสังฆารามด?วย
3 ขันธกะ – เปPนคัมภีร;หนึ่งในพระวินัยเถรวาทวBาด?วยบทบัญญัติตBาง ๆ เกี่ยวกับความเปPนอยูBของพระสงฆ;
รวมถึงขนบธรรมเนียม พิธีกรรม สังฆกรรม วัตรปฎิบัติ อาจาระ มารยาท และความประพฤติโดยทั่วไป คัมภีร;ขยาย
ความ (อรรถกถา) ของขันธกะ คือ สมันตปาสาทิกะ คัมภีร;ขันธกะมี 22 ขรรธกะ แบBงได?เปPน 1. มหาวรรค (10
ขรรธกะ) – เนื้อความในคัมภีร;นอกจากหลักในการประพฤติในด?านขนบธรรมเนียมแล?วยังมีเนื้อหาวBาด?วยเหตุการณ;
สำคัญตBาง ๆ ในพุทธประวัติด?วย) และ 2. จุฬวรรค (12 ขรรธกะ)
