Page 21 - จากชีวกโกมารภัจจ์ถึงไภษัชยคุรุ

13

เอเชียกลาง ดังที่เราได?พบความสัมพันธ;ระหวBางภาคตะวันตกเฉียงเหนือของอินเดียกับประเทศใกล?เคียง

รวมถึงหุบเขาทาริม (Tarim Basin)

ในสมัยของพระเจ?ากนิษกะ ตักศิลาได?ขยายเปPนศูนย;กลางของพุทธศาสนาที่ยิ่งใหญB
ประกอบด?วยอารามจำนวนมาก เพียงพอสำหรับพระสงฆ;จำนวน 2,000 -3,000 รูป นอกจากเปPน

ศูนย;กลางที่สำคัญทางพุทธศาสนาแล?วตักศิลายังเปรียบประดุจมหาวิทยาลัยหรือศูนย;กลางของการ

เรียนรู? เชBนเดียวกับการเปPนศูนย;กลางการศึกษาทางศิลปะและศาสตร;อื่น ๆ รวมถึงการศึกษาวิชาแพทย;
ศาสตร; ตักศิลาจึงเปPนสัญลักษณ;สำคัญที่แสดงถึงความสัมพันธ;ระหวBางพุทธสถานและการศึกษาทาง

การแพทย;

สมัยคุปตะ

บันทึกการเดินทางของบาทหลวงจีนที่เดินทางเข?ามาสืบพุทธศาสนาในประเทศอินเดีย เชBน
ฟาเสียน เสวี้ยนจัง (ยวนฉBาง) และอี้จิง ให?ภาพที่นBาสนใจเกี่ยวกับพุทธศาสนาในประเทศอินเดียใน

ขณะนั้น (สมัยคุปตะ) เชBนทำให?เราทราบวBา ในสมัยนั้นนอกจากการเรียนการสอนแพทย;ศาสตร;แล?ว
(ที่นาลันทา) ยังปรากฏหลักฐานชัดเจนถึงกรณียกิจที่สำคัญอยBางหนึ่งของกษัตริย; หรือการสร?างบารมี

และการสั่งสมบุญของกษัตริย; นั่นคือ “พระเจ?าหรรษวรรธนะแหBงกาโนช” ผู?ซึ่งหันมานับถือพุทธศาสนา

มหายาน ด?วยการสร?าง “โรงพยาบาล” (hospices) หรือตามที่เสวี้ยนจังเรียกวBา “บุญศาลา”
ที่เพียบพร?อมด?วยอาหาร และเครื่องดื่ม นอกจากนั้นยังให?จัดหา “แพทย;” และ “ยารักษาโรค”

ไว?สำหรับผู?เดินทางและคนยากจนที่อยูBในบริเวณโดยรอบ (Hazra, 1983: 89)

สิ่งนี้เปiนขgอสังเกตที่นRาสนใจประการหนึ่งวRา การสรgาง “อาโรคยศาลา” และ “ธรรมศาลา”
ของพระเจgาชัยวรมันที่ 7 แหRงอาณาจักรกัมพูชานั้น อาจเปiนวัตรปฏิบัติของกษัตริย3ที่สืบตRอกันมา

โดยเฉพาะอยRางยิ่งสำหรับผูgที่นับถือพุทธศาสนามหายานหรือไมR ?

กำเนิดอโรคยศาลา

การแพรBกระจายของพุทธศาสนาและพุทธสถานจากภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศ
อินเดีย สBวนใหญBเปPนไปตามเส?นทางการค?าที่มีอยูBในขณะนั้น มีการตั้งอาราม (พุทธสถาน) ขึ้นตาม

เส?นทางการค?า โดยได?รับการอุปถัมภ;และเงินสนับสนุนจากฆราวาสโดยเฉพาะอยBางยิ่งพวกพBอค?าและ
นักเดินทางที่ร่ำรวย ซึ่งสถานที่นั้น ๆ ก็จะใช?เปPนที่พักสำหรับนักเดินทางและพวกพBอค?าด?วย

นอกเหนือจากการพักผBอนจากการเดินทางแล?ว ผู?ที่ทำการบริจาคให?แกBคณะสงฆ;ในพุทธศาสนา

ยังได?รับการดูแลสุขภาพด?วย บันทึกของหลวงจีนฟาเสียนในคริสต;ศตวรรษที่ 5 (พุทธศตวรรษที่ 11)
กลBาววBา ในเมืองปาฏลีบุตร หัวหน?าตระกูลแพศยะได?สร?าง “บ?านการกุศล (บุญศาลา) สำหรับพักพิงและ

รักษาโรค” ขึ้น เพื่อบริจาค (อาหาร) และยาแกBผู?เจ็บป}วย คนยากจน ผู?ขาดแคลนและผู?พิการ บุคคล

เหลBานี้สามารถเข?ามาพักอาศัยและรับการรักษาได?ทุกประเภท โดยที่จะได?รับการรักษาจากแพทย;รวมทั้ง