Page 16 - จากชีวกโกมารภัจจ์ถึงไภษัชยคุรุ
P. 16
8
พลังชั่วร?าย และทำให?พื้นที่นั้นกลายเปPนพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ นอกจากนี้การรักษาโรคในสมัยพระเวทยังต?อง
คำนึงถึงชBวงเวลาที่เหมาะสมเพื่อความเปPนมงคลในการทำพิธีและการรักษาด?วย
คาถาหรือมนตร;ในการรักษาโรคที่ปรากฏในอถรรพเวท มักปรากฏเรื่องเลBาของเทพตBาง ๆ
(เทพนิยาย) ซึ่งมีบทบาทเกี่ยวข?องกับการรักษาโรค เหลBาเทพพระเวทเดิมที่ถูกกลBาวถึงมักอยูBในระดับ
รองหรือต่ำกวBาเทพหลักของอถรรพเวท เนื่องจากคุณสมบัติของเทพเหลBานั้นคล?ายคลึงกับเทพที่ถูก
กลBาวถึง เชBน รุทระ (เทพสมัยพระเวท) เปรียบเสมือนฟ|าแลบและฟ|าร?อง เทียบได?กับเทพ “ตักมัน”
(takman) ในอถรรพเวท (ตักมัน หมายถึงไข?ที่สัมพันธ;กับลมมรสุม) เทพที่ถูกกลBาวถึงในมนตร;คาถา
สBวนใหญBเปPนอสูรแหBงโรคร?าย หรืออาจเปPนพืชพันธุ;และผลผลิตที่มีคุณที่ใช?ในการรักษา
การมีอยูBของเทพนิยายที่เกี่ยวกับการรักษาพยาบาลนี้ แสดงให?เห็นถึงธรรมเนียมปฏิบัติในการ
รักษาโรคทั้งรBางกายและจิตใจของคนในสังคมสมัยพระเวทโดยผBานพิธีกรรมเฉพาะ ผู?ที่ปฏิบัติหน?าที่ใน
การรักษาโรค ไมBได?เปPนสBวนหนึ่งของกลุBมนักบวชที่ปฏิบัติยัญพิธี แตBได?นำหลักการ (ของนักบวช) มาใช?
ในการปฏิบัติ หลักฐานที่ปรากฏในอถรรพเวทแสดงถึงการประสานความเปPนนักบวชและการรักษาโรค
เข?าด?วยกัน
จากการที่มนตร;คาถาในอถรรพเวทแสดงให?เห็นความสัมพันธ;ระหวBางความเชื่อกับการรักษาโรค
โดยพืชพันธุ; (สมุนไพร) ตBาง ๆ ที่มีคุณสมบัติทางยาถูกกลBาวถึงและได?รับการยกยBองจนกลายเปPน
เทพ-เทพี ตัวอยBางเชBน เทพีแหBงพืชพันธุ;นาม อรุณธตี (Arundhati) (เปPนยาที่ใช?สำหรับรักษาบาดแผล
และการแตกหัก) และเทพแหBงพืชพันธุ;นาม กุษฏะ (Kustha) (ตัวยาที่ใช?ในการรักษาอาการไข? (takman)
(กุษฎะนี้เปPนเจ?าแหBงสมุนไพร เปPนพืชที่มีกลิ่นหอม ให?พลัง ถือเปPนพืชแหBงสรวงสวรรค; (สวรรค;ชั้นที่ 3
ดินแดนแหBงความเปPนอมตะ และเปPนดินแดนแหBงนกอินทรี) พบได?บนภูเขาสูงแหBงหิมวัน จากเทพนิยาย
กลBาววBาสัมพันธ;กับ “โสม” ในฤคเวท โดยกลBาววBากุษฎะเปPนพี่น?องกับโสม กุษฏะมีถิ่นกำเนิดใน
แคชเมียร; และเปPนสินค?าสBงออกที่สำคัญของอินเดียในยุคเส?นทางการค?าเครื่องเทศ คุณสมบัติทางยาของ
พืชชนิดนี้เปPนที่รู?จักกันโดยทั่วไปในการแพทย;แผนโบราณในอินเดีย (Zysk, 2000: 17-18)
นอกจากนี้ อถรรพเวทยังแสดงให?เห็นวBาในชBวงเวลาดังกลBาว สังคมอินเดียมีความรู?ทาง
พฤกษศาสตร;มากขึ้น ตBางจากชBวงที่บันทึกไว?ในฤคเวท แพทย;ผู?ทำการรักษาโรคในชBวงที่อถรรพเวท
กลBาวถึงนอกจากมีความรู?ในการรักษาโรคและการประกอบพิธีกรรมแล?ว ยังมีความรู?ความชำนาญในการ
จัดการกับจิตวิญญาณ ประกอบกับการรู?จักการเลือกใช?สมุนไพรท?องถิ่นในการรักษาโรคด?วย
สิ่งที่นBาสังเกตคือ ฤคเวทให?ความสำคัญกับเทพแหBงพืชพันธุ;ที่เปPนชาย ขณะที่อถรรพเวทให?
ความสำคัญกับเทพีแหBงพืชพันธุ; (ที่มีคุณสมบัติทางยา - ที่เปPนหญิง) อถรรพเวทแสดงให?เห็นถึง
ความสัมพันธ;ของพืชพันธุ;กับเทพี และความรู?เกี่ยวกับพืชพันธุ;และสมุนไพรพื้นถิ่น ในขณะที่ฤคเวทไมBได?
กลBาวถึง สิ่งนี้แสดงให?เห็นพัฒนาการความเชื่อ (เปPนที่ทราบกันดีแล?ววBา อถรรพเวทเปPนคัมภีร;ที่แตBงขึ้น
หลังฤคเวท) จากการนับถือเพศชายเปPนใหญBมาสูBการให?ความสำคัญกับเพศหญิง อีกทั้งยังได?เข?ามามี
บทบาทตBอพฤติกรรมทางสังคมซึ่งรวมถึงการรักษาโรคด?วย
