Page 14 - จากชีวกโกมารภัจจ์ถึงไภษัชยคุรุ
P. 14
6
ทที่ 2
พุทธศาสนากับการแพทย3ในอินเดียโบราณ:
จากชีวกโกมารภัจจ3 ถึงไภษัชยคุรุ
พัฒนาการของการแพทย3ในอินเดียโบราณ
จากหลักฐานโบราณคดีสมัยประวัติศาสตร; แสดงให?เห็นวBาประเทศอินเดียโบราณ ความรู?
เกี่ยวกับการเยียวยารักษาโรคมีมานานแล?ว อยBางน?อยตั้งแตBยุคหัวเลี้ยวประวัติศาสตร; หรือยุค
อารยธรรมลุBมแมBน้ำสินธุ ซึ่งนักวิชาการตีความวBาเปPนการรักษาโรค แบบ “พBอมดหมอผีและการใช?
เวทย;มนตร;คาถา”
หลักฐานโบราณคดีประเภทตBาง ๆ ที่พบในอารยธรรมสินธุที่นักวิชาการชี้ให?เห็นวBา ผู?คนในยุคนี้
รู?จักการเยียวยารักษาโรคแล?ว เริ่มตั้งแตBตราประทับที่แสดงภาพชายนั่งในทBาโยคะ ซึ่งชาวฮินดูตีความวBา
เปPนต?นกำเนิดของพระศิวะนั้น ในอีกด?านหนึ่งนักวิชาการตีความวBา อาจชี้ให?เห็นถึง “หมอผี” ที่อยูBใน
ทBาโยคะ (หรือพูดให?เข?าใจงBายขึ้นคือการใช?วิชาโยคะในการรักษาโรค) ตราประทับที่มีภาพสัตว; ใบไม?
ต?นไม? ประกอบกับตัวอักษรซึ่งยังอBานไมBออกทั้งหมดนั้น อาจสะท?อนถึงความเชื่อเกี่ยวกับสมุนไพร
และพืชพันธุ;ตามธรรมชาติ ที่ไมBเพียงแตBเปPนวัตถุทางความเชื่อเทBานั้น อาจมีความสำคัญตBอระบบ
“การแพทย;” โบราณด?วย ตราประทับที่มีอักษร (ภาพ) นี้ เคยได?รับการตีความวBา เปPนเครื่องราง
พร?อมกับคาถา ซึ่งผู?ศึกษาในที่นี้มองวBา อาจเปPนคาถาที่ใช?ในการรักษาโรค
จากหลักฐานดังกลBาวนักวิชาการตีความวBา อาจแสดงให?เห็นถึงระบบการรักษาโรคโดยพBอมด
หมอผีด?วยการใช?เวทย;มนตร;คาถา ซึ่งเปPนระบบที่พบได?ในชBวงเวลาดังกลBาวทั้งในอียิปต;และเมโสโป
เตเมีย (คือการรักษาโรคควบคูBกับความเชื่อ โดยเฉพาะอยBางยิ่งการใช?เวทย;มนตร;คาถา) การรักษาโรค
ดังกลBาวคงประกอบด?วยสมุนไพร (ที่ได?รับการบูชาเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการรักษา) และการทBอง
มนตร; (สิ่งนี้เข?ากันได?ดีกับความเชื่อของวัชรยานตันตระที่จะเกิดขึ้นในอนาคต รวมถึงแนวคิดเกี่ยวกับ
พระพุทธเจ?าแพทย; และเปPนนิกายที่ทำให?แนวคิดนี้พัฒนาไป) หรืออาจมีการรBายรำประกอบพิธีกรรม
หรือกิจกรรมอื่น ๆ เพื่อขับไลBเชื้อโรคร?ายรBวมด?วย
นอกจากนี้ที่ฮารัปปายังมีลักษณะพิเศษอีกอยBางหนึ่งคือ พิธีกรรมในการทำให?เกิดความสะอาด
บริสุทธิ์ ด?วยการอาบน้ำ (อภิเษก) จากโครงกระดูกที่พบในอารยธรรมฮารัปปaนแสดงให?เห็นวBามีการ
รักษาโรคด?วยวิธีการผBาตัดด?วยการเจาะกะโหลก (Zysk, 2000: 13) ซึ่งสระน้ำสาธารณะ (Great Bath)
นอกจากอาจเกี่ยวข?องกับพิธีกรรมทางศาสนาแล?ว หากพิจารณารBวมกับระบบสาธารณูปโภคชุมชน
(ทBอระบายน้ำในบ?านประชาชนรวมถึงทBอระบายน้ำสาธารณะ) ยังแสดงให?เห็นถึงระบบสุขอนามัยที่ดี
