Page 18 - จากชีวกโกมารภัจจ์ถึงไภษัชยคุรุ

10

(Hippocrates and Galen) สิ่งที่กระตุ?นให?เกิดพัฒนาการดังกลBาวมาจากความสนใจในสรีรวิทยาผBาน

การปฏิบัติโยคะ ประสบการณ;ความเชื่อ และอีกประการหนึ่งที่สำคัญคือ พุทธศาสนา (ฆราวาสจะให?

ความเลื่อมใสศรัทธาตBอพระสงฆ;วBาสามารถรักษาโรคได?)
นอกจากนี้พัฒนาการทางการแพทย;ของอินเดียอาจเนื่องมาจากความสัมพันธ;กับแพทย; (หมอ

ยา) สมัย เฮเลนิสติค (Hellenistic physicine) เนื่องจากปรากฎความคล?ายคลึงกันของการแพทย;แบบ

อินเดียและแบบคลาสสิค ซึ่งเปPนที่ทราบกันแล?ววBาแหลBงการเรียนรู?วิชาแพทยศาสตร;ที่สำคัญของอินเดีย
ขณะนั้นอยูBที่ตักศิลา ซึ่งเปPนศูนย;กลางสำคัญของศิลปวิทยาการที่ผBานเข?ามาจากทางตะวันตก และเปPน

ดินแดนที่อยูBอาศัยของพวกแบคเตรีย-กรีก จึงมีความเปPนไปได?อยBางมากที่วิชาแพทยศาสตร;ของอินเดีย
สBวนหนึ่งมาจากตะวันตก

หลังจากคัมภีร;สุศรุตะ (Susruta) เภษัชของอินเดียมีพัฒนาการเพียงเล็กน?อย ยกเว?นความนิยม

ในการใช?ยาที่สัมพันธ;กับปรอท (mercurial drugs) และอื่น ๆ ไมBวBาจะเปPนฝõúนและ sarsaparilla (พืช
ชนิดหนึ่งที่ใช?รากในการรักษาโรคข?อและโรคผิวหนัง) ซึ่งถูกนำเข?ามาโดยชาวอาหรับ

ในชBวงเวลานี้ผู?ประกอบอาชีพแพทย;มีสถานะทางสังคมสูงโดยจัดอยูBในวรรณะแพศยะ
(Vaidyas) ในตำราแพทย; เชBนคัมภีร;จรกะ มีการระบุถึงพฤติกรรม หรือจรรยาบรรณที่แพทย;ควรปฏิบัติ

โดยระบุวBาแพทย;มีหน?าที่เทศนาสั่งสอนสานุศิษย;ด?วยในขณะทำพิธีกรรมบางอยBาง “---(แพทย;) ต?อง

ซื่อสัตย;ตBอคนไข? ทุBมเทจิตวิญญานให?กับสุขภาพอนามัยของคนไข? และเครBงครัดตBอการศึกษาหาความรู?
เพิ่มเติม---” (Basham, 1954: 502)

ราวคริสตศตวรรษที่ 3 ปรากฎหลักฐานอยBางชัดเจนวBา กษัตริย;อินเดียให?ความสำคัญตBอ

สุขอนามัยของประชาชน เชBน ในสมัยของพระเจ?าอโศกมหาราช ด?วยพระราชูปถัมภ;ของพระองค;
ทรงจัดหายาและอุปกรณ;ทางการแพทย;สำหรับคนและสัตว; ได?มีการจัดหายาให?แกBผู?ยากไร? เชBนเดียวกับ

การปฏิบัติตBอสัตว;ที่มีสัตวแพทย;ดูแลรักษาสัตว;เจ็บป}วย มีที่พักพิงสำหรับสัตว;ป}วยและสัตว;แกB
สัตวแพทย;ที่รักษาม?าและช?างถือเปPนอาชีพที่ได?รับการยกยBอง ในราชสำนักมีแพทย;เหลBานี้จำนวนมาก

ในต?นคริสตศตวรรษที่ 5 ฟาเหียนได?บันทึกไว?ถึงการดูแลรักษาโรงพยาบาลโดยเงินที่ได?รับจาก

การอุทิศของผู?มีจิตศรัทธา แตBไมBพบรายละเอียดที่กลBาวถึงสถานพยาบาลดังกลBาว (Basham, 1954:
502)

เทพที่สัมพันธ3กับการแพทย3ในอินเดียโบราณ

เทพแฝดอัศวิน (Asvins)

ตามที่กลBาวมาจะเห็นได?วBา ในคัมภีร;โบราณของอินเดียมีการกลBาวถึงการแพทย;มาตั้งแตBยุค
พระเวท ตามที่ปรากฏในคัมภีร; กลBาววBาความรู?เกี่ยวกับการรักษาโรคเริ่มมาจากพระพรหมา ซึ่งได?

ประทานความรู?นี้ให?แกB “ประชาปติ – เจ?าแหBงมวลมนุษยชาติ” จากนั้นได?สBงตBอให?แกBเทพแฝดอัศวิน

แพทย;ของทวยเทพ จากนั้นจึงได?สBงตBอให?กับ “อินทรา-หัวหน?าแหBงทวยเทพ”