Page 204 - ตำราโบราณคดีอินเดีย
P. 204
โบราณคดีอินเดีย | 196
ศูนย์กลางของอาณาจักรในสมัยนี้อยู่ที่ปา ลีบุตร อํานาจของสมุทรคุปต์กินอาณาเขต
ตั้งแต่อัสสัมจนถึงชายแดนปัญจาบ ทางเดคข่านตะวันออกไปไกลถึงกาญจี เป าหมายของสมุทรคุปต์คือ
ทางตะวันตกที่ซึ่งพวกศกะปกครองมากว่า 200 ป และมีความเจริญรุ่งเรืองเนื่องจากการค้ากับทาง
ตะวันตก
หลัง ค.ศ. 388 (พ.ศ. 931) ในสมัยของ จันทรค ต ที 2 หร อ ระเจ้าวิกร าทิตย
(Vikramaditya) (ประมาณ ค.ศ. 376-415/ พ.ศ. 919-958) โอรสของสมุทรคุปต์ สามารถมีชัยเหนือ
พวกศกะ พระองค์มีอํานาจครอบครองเกือบทั้งหมดของอินเดียภาคเหนือ ยกเว้นทางตะวันตกเฉียงเหนือ
นอกจากนี้ยังมีอํานาจเหนือดินแดนส่วนใหญ่ของเดคข่านตอนเหนือ เนื่องจากประภาวตี (Prabhavati)
ธิดาของพระองค์สมรสกับรุทรเสนะ (Rudrasena) กษัตริย์แห่งวากา กะ (Vakatakas) ซึ่งปกครอง
อาณาจักรที่มีอาณาเขตกว้างขวาง ปัจจุบันคือมัธยประเทศ (Madhya Pradesh) มหาราษ ระ
(Maharashtra) และตะวันตกเฉียงเหนือของอานธระประเทศ หลังรุทรเสนะสิ้นพระชนม์ประภาวตี
ปกครองต่อ และช่วงนี้ราชวงศ์ วากา กะอยู่ใต้อิทธิพลของราชวงศ์คุปตะ
ในสมัยของจันทรคุปต์ที่ 2 นี้วัฒนธรรมอินเดียเจริญรุ่งเรืองสูงสุด นับเป็นยุคทองของ
อินเดีย ทรงตั้งศักราช “วิกรมศักราช” ซึ่งเป็นที่นิยมอยู่ในอินเดียเหนือ กาลิทาส กวีชื่อดังก็อยู่ในสมัย
ของพระองค์
ความเจริญรุ่งเรืองของอาณาจักรในสมัยของจันทรคุปต์ที่ 2 มีหลักฐานจากบันทึกของฟา-
เหียน (Fa-hsien) บาทหลวงจีนที่เดินทางเข้ามาอินเดียเพื่อคัดลอกพระไตรป ฎก บันทึกการเดินทางได้
ระบุถึงวัดวาอารามในพุทธศาสนาจํานวนมาก รวมถึงเรื่องเล่าต่าง ๆ แต่กลับกล่าวถึงสภาพสังคมน้อย
มาก นอกจากนี้ยังไม่มีการกล่าวถึงพระเจ้าจันทรคุปต์ที่ 2 เลย แม้ว่าฟาเหียนจะอยู่ในอินเดียในช่วงรัช
สมัยของพระองค์กว่า 6 ป ฟาเหียนกล่าวว่าอินเดียเป็นประเทศที่สงบ มีระบอบการปกครองที่นุ่มนวล
อาชญากรรมมีน้อยมาก การเดินทางทําได้สะดวกไม่ต้องใช้หนังสือเดินทาง
จากบันทึกของฟาเหียนแสดงให้เห็นว่าในช่วง 700 ป อินเดียมีการเปลี่ยนแปลงอย่างมาก
ตั้งแต่สมัยที่เมกัสทีเนสเคยบันทึกไว้ ศีลธรรมทางพุทธศาสนาและศาสนาเชนได้ค่อย ๆ ซึมเข้าสู่สังคม
อินเดียอย่างค่อยเป็นค่อยไปและเฟ องฟูมาก แต่ศาสนาพราหมณ์ก็เป็นที่นิยมเช่นกัน ในช่วงนี้อินเดียดู
เหมือนว่าจะเป็นดินแดนที่มีความสุขและเจริญสูงสุดในโลก เนื่องจากขณะนั้นอาณาจักรโรมันกําลังจะ
เสื่อมสลาย และจีนก็กําลังอยู่ในช่วงของการเปลี่ยนผ่านจากราชวงศ์ฮั่นไปสู่ราชวงศ์ถัง
